حضض مكى : ( عربى ) رسوت زرد ، عصارهء دارهلد .
حضض : مكّى و هندى مىباشد و مكّى او را به يونانى لوفيون نامند و آن عصارهء برگ و تخم نباتيست خارناك قريب به سه زرع و پوست او كاهى رنگ و برگش شبيه به برگ شمشاد و ثمرش شبيه به فلفل و سياه و املس و طعمش تلخ است و بهترين او بيرون زرد مايل به سياهى و درونش مايل به سرخى و چون در آب اندازند كف او به رنگ خون مىگردد و از آتش ملتهب شود و با قبض و مرارت باشد و مغشوش او كه از دوشاب و آب مورد و زعفران و صبر مىسازند محلول او به رنگ خون نمىشود و باطن او ياقوتى نمىباشد . ( تحفه )
حضض : نوعى ماده داروئى كه نوع هندى آن ، عصارهء فيل زهره ، و نوع عربى آن خولان و داروئى است كه از بول شتر ساخته مىشود .
حكه : خارش .
حماض : برّى و بستانى مىباشد و مايى ، نوعى بستانى را قسمى برگ رقيق و ترش و نرم و بيخ ساقش سرخ ، و خوشهء او متراكم و تخمش سياه و برّاق و در غلافهاى ريزهء مثلّث سرخ ، و به تركى غوزى غلافى و به فارسى ترشه نامند و قسمى را تخمش بدون گل متكوّن مىشود و هر دو قسم ترش و بهترين انواعاند . ( تحفه )
حماما : به لغت نبطى نبات شجريست مشبّك از شاخههاى سرخ ، ياقوتى مانند خوشه و با صلابت و گلش ريزه مثل خيرى سرخ ، و برگش شبيه به برگ فاشرا و تند و خوشبو و تخمش بسيار لذّاع و منبت او ارمنيه و طرطوس و بهترين اقسام است و قسم مايى كه در آبها مىرويد و در شام يافت مىشود مايل به سبزى و بوى او شبيه به سداب و قسم نبطى او غير مشبّك و مستطيل و پر تخم و تند بوى و سفيد مايل به سرخى و بهتر از مائيست و قوّت حماما تا هفت سال باقى مىماند . ( تحفه )
مجربات اكبرى ( فارسى ) — صفحة 308
مساهمون: محمدرضا شمس اردكانى
ص٣٠٨