گماشته ، وقتى كه حجاج مىخواستند به كشتى بروند بار و بنه آنها را وا كرده ، به اسم گمرك انواع تعدّيات و شلتاقكارىها مىنمودند . و همچنين به قايقچىها قدغن كرده بود احدى از حجاج را از خشكى به كشتى نبرند ، مادامى كه امضاى افندى در تذكرهء مرور حاجى نباشد . هر تذكره كه مىبايست امضا شود ، سه قروش صاغ مىگرفت و از اين قبيل مداخلها بود . اجرت حمل يك نفر با قايق از كنار آب الى كشتى ده قروش و حال آنكه در ساير روزها كه گاهگاه كسى در روى دريا به گردش مىخواست برود ، نفرى از يك قروش زيادتر نبود . خود قايقچىها مىگفتند 9 قروش مال افندى است و غير از اين به طرق مختلفه حجاج را لخت كرده ، به راه مىانداختند . پس از اين قرار افندى چه مبلغها از چندين وسيلهها از حجاج اخذ مىفرموده است .
در محاذىآبادى در ميان دريا به فاصلهء دو كيلومتر از خشكى ، جزيرهاى است كوچك ، قبّه سفيدى در ميان آن نمايان بود . گفتند مزار عباس نامى است كه از اوليا است .
اطفال عرب در اينجا چنان به غوّاصى عادت دارند كه پول سياه و سفيدى كه به دريا مىانداختند ، مانند ماهى فرو رفته فى الفور بيرون مىآوردند و بسا مىشد كه در زير آب پيدا نمىكردند از سى الى هشتاد ثانيه امتداد نفس داده ، از زير آب بيرون مىآوردند .
از ينبع تا جدّه به راه خشكى ده روزه راه است و با كشتى بادى در پنج روز و با واپور آتشى در 24 ساعت مىتوان طى مسافت كرد .
حضرت امير المؤمنين عليه السلام در حوالى ينبع وقفيات زياد دارند كه منافع آن به اولاد آن جناب سال به سال عايد مىشود و آنها را منازل بنى الحسين گويند . در طرف جنوب شرقى ينبع به فاصلهء 15 ساعت چنانكه ذكر شد ، جبل صبح واقع است و راهى به مدينهء طيبه در جنب همين كوه است كه جنگ بدر در دامنهء اين كوه واقع شده و مىگويند كه در بدر دو تل ريگى است . بعضى اوقات صدايى از آن محل مىآيد . اهالى آن زمين آن صدا را طبل نصرت حضرت
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 220
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص٢٢٠