كرده ، در حالتى كه جمعى از عساكر نظامى پيشاپيش مىرفتند ، بعد از طى مسافتى در دم قونسولخانه فرود آمديم . پس از لمحهاى ، قائممقام از جانب ناشد پاشا والى حجاز به ديدن جناب آقا آمد . مقارن غروب ، خود جناب والى ديدنى كرده ، زمان طويلى صحبت نمودند . دو روز بعد از آن جناب آقا بازديد فرمودند .
تعريف عمومى قطعه عربستان
قطعهء عربستان در سمت جنوبى آسياى صغرى واقع است و آن را جزيرة العرب يا شبه الجزيره و در فرانسه پرسك ايل مىگويند . از سه طرف به واسطهء شطّ فرات و درياى احمر و خليجفارس متصل به آب است . وسعت خاكش مساوى است به 2 ميليون و 300 هزار كيلومتر مربع . جمعيتاش مساوى است به هشت ميليون . دو سرهء اين قطعه به حركت قافله در شش ماه و نيم طى مىشود . اين قطعه منقسم به 12 ايالت است : حجاز ، نجد ، حمار ، تهامه حجاز ، بلدغور ، يمن ، نجد ، عروض ، احقاف ، شجر ، عمان ، هجر .
در بعضى از اين ايالات دولت عثمانى تسلّط دارد . ولى چند قطعات حكومتى و ايالت وحشى ديگر خاك عربستان هنوز كاملا به تحت اطاعت عثمانى نيامدهاند . زمين عربستان اغلب خشك و كمآب و لم يزرع است . در بعضى اماكن محصولات ارضيهء آن گندم ، خرما ، قهوه ، « 1 » پنبه ، و عناب و ترياك و زيتون و نيشكر و عطريات و صمغ و انجير و كندر و نيل و مقل ازرق و انوع صيفيات است و محصولات صناعيه ، عباى پشمى و شال و بعضى منسوجات قطنيه و حريريه و خصوص برد يمانى است . و نيز يافت مىشود كافور ممتاز و شتر مرغ بسيار بزرگ . معادن زياد در زمان قديم در ديار يمن از طلا و نقره مكتشف شده بود ، ولى در اين زمان اين معادن مستور شده ، منحصر به چند معدن آهن و سرب و نمك و مرجان و لعل و عقيق شده است . حيوانات اين صفحات
هامش
( 1 ) درخت قهوه شبيه به درخت گيلاس است ورقا و ثمرا . ولى ميوه قهوه لذيذتر از ميوهء گيلاس است . هسته چسبنده دارد . او را كه از هم شكافند قهوه مىشود .