جانواران مأنوسى ، اثرى نمانده ، ولى خود باغ مرغوب و با فضا است با گلهاى فرنگى غربيه متن باغ را كاشته ؛ مىتوان گفت همه يكپارچه گل بود .
و نيز يكى از باغات ، باغ نوى است كه در كنار رود نيل ساختهاند . غير از اين باغات اسماعيل پاشا در وسط شهر در مقابل خزانهء دولتى باغى مرغوب و تازه احداث كرده كه تقريبا ده خروار زمين دارد . ديوارش همه معجرهاى آهنين است .
در اين باغ يك درخت ميوه يا دو درخت شبيه به هم يافت نمىشود . جميع درختهايش گل فرنگى است و بس .
در اين باغ از صبح تا ساعت هشت آزادى است كه هركس مىتواند بىممانعت رفته ، سياحت بكند . بعد از آن از هر شخصى يك قروش گرفته به باغ مىگذارند داخل شود . در داخلهء اين باغ دو تياترخانه و يك عكاسخانه معتبر و پنج قهوهخانه درست كردهاند . در وسط باغ در جاى مخصوصى سربازها عصرها جمع شده ، موزيك مىنوازند .
نهر عميقى را در اطراف باغ دور داده كه آب هميشه از آن نهر جارى شده به بركهء وسيعى مىريزد . در يك طرف آن درياچه ، تلّى مجوّف مثل كوه طبيعى از سنگهاى مصنوعى ترتيب داده در دامنهء آن انواع گل و رياحين كاشتهاند . در اين باغ درختى بود كه از هر شاخهء آن ريشهاى آويخته ، بعد از آنكه به زمين مىپيوست ، پس از مدتى مثل آن درخت شده ، به مسافت زيادى همينطور اين درخت نمو كرده ، زياد مىشد .
در مصر دو انطيقهخانه هست كه اشياى خيلى قديم و عجيب از هر نقاط عالم در آنجا جمع كردهاند . روزى به تماشاى يكى از آنها كه به تعميرش مشغول بودند رفته ، چيز غريبه غير از چند اجسام مختلفة الصورة و الهيئهاى ديده نشد .
ذكر كردند هرچه از چيزهاى عجيب داشت فرنگىها به فرنگستان نقل كردهاند .
انطيقهخانه كه در قلعه واقع است ، در آنجا غرائب بىشمار است ، از جمله چند جسدى از فراعنه مصر در اين انطيقهخانه به همان حالت اولى بدون تغيير باقى است . يكى از مردههاى قديم كه به موميا يا به اجزاى ديگر ، بدن او را حفظ
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص١٤٠