است 82 محله است . معمورترين اين قسمتها از همه جهت سمت بيك اوغلى است كه عمارات خوب به طرز اروپا و با سليقه دارد و عمارات سلطانى نيز با مهمّات عسكريه در اين محلّه واقع است . ما بين قلاطه و اسلامبول خليجى فاصله شده ؛ دو پل چوبى دارد كه يكى در سنهء 1253 به امتداد هزار متر طول و 15 متر عرض درست كردهاند ؛ و ديگرى پلى است آهنين كه كمپانيه انگليس در سنهء 1260 درست كرده بود ، در آخر محاربهء دولتين عثمانى و روس ، از هم گسيخته ، اكنون مشغول تعمير بودند . ده پاره متالك « 1 » حق المارّه از متردّدين اخذ مىنمايند .
مذكور فرمودند كه هرروزى هزار تومان حاصل اين وجه است .
از جمله مخترعات در سمت بيك اوغلى ، تونل است كه در سنهء 1290 بنا شده كه به جهت تسهيل تردد بهترين راههاست و نيز در معابر بيك اوغلى و بلوارد و اسلامبول ، ترامواى است كه در سنهء 1288 بنا شد . كشتى 256 كمپانيه از دول متحابه در اين بغاز به تجارت مشغول است ، غير از واپورهايى كه متعلق به خود دولت عثمانى است . در خود بغاز مارمارا [ مرمره ] هفده واپور كوچك محلّه متعلق به كمپانيهء دولت انگليس در اوقات معينه از لب پل تا انتهاى بغاز كه بيوك درّه مىگويند ، حركت مىكند . و علاوه بر اينها كشتى بادبانى و قايق آنقدر است كه حدّ و حصر ندارد . دوره شهر از طرف خشكى محصور به قلاع و چند طابيهها « 2 » است كه چهار طابيه الان از آنهاآباد و معمور است .
از قرارى كه در سال 1296 نوشته شده بود ، ساكن بومى اسلامبول 800 هزار نفر از تبعهء داخله و 700 هزار نفر خارجه است كه سه كرور اهالى شهر مركّب از روم و گرك [
karG
يونانى ] و يهودى و ارمنى و چندين مذاهب مختلف است .
از جمله ابنيهء عاليه ، شانزده سراى سلطانى و ده باب جامع بزرگ سلاطين قديم و 639 مسجد متفرقه ، 104 مدرسه و كتابخانه و 4 مكتب صبيان دولتى و 5 تكيه و 104 كليسا و 100 محكمه و 270 قراولخانه ، 63 انبار ديوانى و 77
هامش
( 1 ) واحد پول .
( 2 ) نوعى قلعه كوچك مخصوص نظاميان .