در ذكر احوالات وزير دانشمند خواجه على شاه جيلانى « 1 » - عليه الرحمة -
آن دستور معرفت مستور در مبادى حال « سرتراش » بود و در حمام مهاد مهين كار مىكرد تا به خدمت قوس الفقراء دادا على رومى مشرف شده چند وقت در خدمت آن بزرگوار مشغول خدمات گشته خواجه دادا على را از خود راضى و خشنود مىنمايد ، و در وقت مفارقت در حق وى فاتحه مىخواند و مىگويد كه حق سبحانه و تعالى ترا فتوحات ظاهرى و باطنى كرامت كناد . به يمن فاتحهء وى خواجه را به حسب ظاهر و باطن فتوحات ميسر مىشود چنانكه به مرتبهء صدارت و وزارت سه پادشاه مىرسد . در زمان غازان خان در امورات جزئى اشتغال كرده تا در پايهء امرا محسوب گرديد . چون غازان خان درگذشت در نوبت سلطنت شاه خدابنده با شراكت خواجه رشيد الدين امور ولايت را با كمال انتظام نظم مىدادند [ 103 ] چون سرير جهانبانى در وجود سلطان ابو سعيد مزين گرديد در سال هفتصد و هفده ( 717 ) هجرى خواجه رشيد الدين مقتول و على شاه جيلانى در صدارت خود مقبول حضور گرديده به تنهائى جميع دوايرات دولتى را داير شده به ترتيب نظام عدالت منظم گردانيد تا در سال هفتصد و بيست و سه ( 723 ) هجرى رخت زندگانى را از خود كنده در رختخواب دايمى استراحت گزيد « 2 » ! .
گويند آن جناب در اوجان - كه هشت فرسخى تبريز است - وفات يافته جنازهاش را نقل داده در زاويهء مسجد خود به خاك سپردند .
از آثار آن بزرگوار عمارت بارفعت مسجد على شاه است كه الآن به ارك مشهور است .
در حقيقة الامر اينچنين بنائى محكم در آذربايجان و بلكه در همهء ايران نيست . علايم اين آثار هزار سال ديگر خبر از بانى و كارفرماى خود خواهد داد . بعض از مراتب احوالش در تواريخ مسطور و حواله به آنها است .
هامش
( 1 ) . روضة الاطهار ، ص 56 ؛ روضات الجنان ، ص 271 .
( 2 ) . تاريخ گزيده و حبيب السير فوت او را در 724 نوشتهاند .