مولانا نظام الدين اعرج نيشابورى شرح مجسطى را به اسم سامى آن بزرگوار مزين ساخته .
بعد از قتل صدر الدين احمد زنجانى به موجب فرمان و حكم غازانى رتبهء نيابت امور جهانبانى به شراكت خواجه رشيد الدين بر او قرار گرفت . چون هر دو وزير دانشمند سد طريق ظلم كرده بودند و راه مداخل امرا بالمره مسدود شده بود بناى قتل هر دو را در ضمير مخمر كردند . چون اين كيفيات گوشزد سلطان غازان شد برآشفت و اكثر ايشان را معروض تيغ ياسا گردانيد . چون غازان خان تخت را به تخته و اورنگ را به تابوت عوض كرد اولجايتو سلطان كه به شاه خدابنده مشهور شده بود تاج سلطنت بر سر نهاد و به دستور زمان برادر بزرگوارش زمام امور وزارت و مهام سپاه و رعيت به كف كفايت وزراى عظام خواجه سعد الدين محمد و خواجه رشيد الدين محمد نهاد . تا آن زمان كه اين هر دو وزير پرتدبير در مقام موافقت و اتحاد بودند آفتاب دولت اقبالشان در تزايد بود . چون آن موافقت به مخالفت بدل گشت خواجه رشيد الدين بعض از امرا را بر آن داشت كه نسبت به سعد الدين بناى نمامى و تهمت نهادند . بعد از ثبوت جرايم ، آن بزرگوار را به قتل رسانيدند . نوشتهاند كه چون او را به مقتل مىبردند به خواجه رشيد الدين پيغام داد كه خوب نكردى مرا متهم كرده به قتل دادى كه در حقيقت اين يك راه بود كه به پيش خود و ساير وزرا گشودى ، و چنانكه فرموده بود الحق چنان گرديد كه ان شاء الله شمهاى در بيان [ 102 ] احوال خواجه رشيد الدين خواجه خواهم نوشت .
مجملا خواجه را در جوار شمس الدين محمد جوينى قرار دادند .
ذكر احوالات وزير معرفت مصير خواجه رشيد الدين محمد همدانى
گويند جد خواجه از يهودان خيبر بوده و از آن طايفهاند كه حضرت رسول اماننامه به ايشان داده و اولاد خواجه همان اماننامه را شرف و افتخار مىدانند . اجداد خواجه در ابتدا در دست حضرت امير المؤمنين شرف ايمان يافته آن بزرگوار در علو همت و