چارديوار :
قريه
اى است از قراى حوالى قندهار . پادشاه هندوستان جلال - الدين اكبر ، دفعهء ثانى بعد از سه سال و هشت ماه و بيست روز كه از اول محاصرهء قندهار گذشته بود ، از جهانآباد پايتخت خود به مقصد تصرف قندهار حركت كرده در كابل اردو زد . اورنگ زيب « 1 » پسر خود را با يكصد هزار سوار از يكسو و سعد الله خان وزير اعظم را با يكصد هزار سوار ديگر و سه عراده توپ از جانب ديگر در اواخر ربيع الثانى هزار و شصت و دو به سمت قندهار حركت داد . اردوى سعد الله خان وزير اعظم در چمن طلى خان سهفرسنگى شهر و اردوى اورنگ زيب به قريهء چارديوار نزول نمود .
چارسو :
مخفف چهار سوق است كه به معنى چهار بازار باشد و غالبا به اين اسم ناميده شده است . گنبدى كه در زير آن دكاكين متعدده واقع شده باشد و از چهار سمت چهار بازار منتهى مىشود به اين محل و گاهى نيز محله و قريه به اين اسم موسوم شده است چنانكه در ذيل بيايد .
چارسو بزرگ طهران :
در سنهء هزار و دويست و بيست و دو در عهد خاقان مغفور فتحعلى - شاه طاب الله ثراه ساخته شده است .
چارسو عليقلى آقا :
يكى از چهارسوهاى اصفهان و در محلهاى واقع كه آن محله را نيز به همين اسم مىنامند و با محلهء بيدآباد مجاورت دارد . مدرسهاى عالى و حمامى بسيار معتبر موسوم به مدرسه و حمام عليقلى آقا در نزديكى چارسو است . عليقلى آقا ظاهرا از امراى صفويه بوده و در بناهاى مزبور منتهاى سليقه را به كار برده و در كمال استحكام و امتياز ساخته است و سنگهاى مرمر و غيره و كاشيهاى قيمتى نفيس كه در مسجد و حمام عليقلى به كار رفته محل توجه ابصار و انظار مسافرين و سياحان عالم است .
هامش
( 1 ) - اعتماد السلطنه دچار اشتباه شده . اولا اورنگ زيب پسر شاه جهان ( پسر جهانگير پسر اكبر ) است نه پسر اكبر . ثانيا اين حوادث مربوط است به جنگهاى ايران و هند بر سر قندهار پس از تصرف قندهار به دست سپاه ايران در زمان شاه عباس ثانى در سال 1059 ه . ق .