همين قريهء جائج كه از آثار و علايم خرابهها معلوم مىگردد كه شهر كوچك يا قصبهء بزرگى بوده و اعظم قرى و آباديهاى قصران عليا كه لواسان حاليه باشد محسوب مىشده و اين رودخانه به آن اسم موسوم شده . ان شاء الله تعالى شرح جاجرود در موقع خود بيايد .
بالجمله به اتفاق دكتر طولوزان حكيمباشى رسيديم به آثار خرابهء زياد كه انتهاى آبادى قديم جائج بوده و حالا آن را حصارك مىنامند .
محتمل است اين نقطه كه حالا به حصارك موسوم است قلعه و محكمهء آبادى شهر جائج بوده كه اعراب بعد از استيلا و غلبه بر ايران يا خودشان در اين محل مساعد بناى اين قلعه را نمودهاند يا از قديم ايرانيان به جهت حفظ يكى از راههاى مازندران كه از افجه و لار به بلدهء نور و رويان و از آنجا به مازندران مىرفته است بناى اين قلعه را كرده و به جهت محقرى محكمه كه چندان عظمتى نداشته حصارك ناميده و به صيغهء تصغير خواندهاند . على اى حال تل حصارك كه متمم و منتهاى آبادى جائج است تا موضعى كه سابق ذكر كرديم و موسوم به شاهانى و محل قصر على كامه بوده چندان مسافت ندارد . تنها رودخانهء كند ما بين اين دو تل طبيعى كه سمت مغرب تل حصارك و طرف مشرق تل شاهانى كه موضع قصر على كامه است فاصله مىباشد و از آثار خرابه چنين معلوم مىشود كه در تل شاهانى فقط قصر و عمارتى براى شخص معتبرى بعد از آباد شدن حصارك ساخته شده و جمعيتنشين و محل سكناى رعيت بنابراين طرف حصارك بوده و قصر و عمارت پادشاهى سمت شاهانى و از حيثيت مكان هم موضع شاهانى براى قصر و عمارت حاكمنشين اولويت دارد . زيرا كه اولا منظرى بسيار خوب از طرف جنوب و مشرق به رودخانهء جاجرود دارد و از سمت مغرب به رودخانهء كند و طرف شمال محاذى درهء افجه است كه باد خنك در تابستان از آنجا مىوزيده . بعلاوه آب رودخانه كند را به واسطهء مجراى مخصوص كه از بالا از زير قريهء نجار كلا حفر نموده تا داخل قصر و عمارت قديم به جهت مشروب نمودن بساتين و باغات مىآوردهاند . چنانكه حالا هم به واسطهء همان مجرا آثار خرابهء قصر را زراعت مىنمايند .
اما رودخانهء كند كه ذكر شد از گلندوك به فاصلهء نيمفرسنگ از درهء صعب المسلك بسيار سختى به طرف شمال كه شخص عبور مىكند از دامنهء شرقى كوه ورجين به نقطهاى مىرسد كه دره مختصر عرضى پيدا كرده
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 1876
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٨٧٦