ذكر آنها صرف نظر نموديم « 2 » .
جامع ايروان :
اين مسجد از بناهاى حسينعلى خان حاكم ايروان پدر محمد خان سردار است كه جد خانبابا خان سردار باشد .
جامع بادكوبه :
اين مسجد از بناهاى شيخ خليل الله « 3 » است . در مسجد نوشتهاند :
السلطان بن السلطان شيخ خليل الله . تاريخ بناى آن هفتصد و هشتاد هجرى مىباشد . وضع آن غريب و بهطور شبستان ساخته شده . تمام حياط و مقصوره مسقف است . ميان مسجد محوطهء مربعى است كه سقف ندارد .
آنچه از قراين معلوم و مستفاد مىگردد اين محوطه از بناى مسجد قديمتر است و به طرز سوريخانه كه در حوالى بادكوبه و معبد هندوها است بنا شده .
احتمال مىرود كه اين نقطه در قديم الايام معبد آتشپرستان بوده بعدها حكام يا سلاطين اسلام مسجد را دور معبد ساختهاند .
جامع بسطام :
مسجدى است قديمى . در گنبد شبستان مسجد تاريخى است كه از آن چنين مفهوم مىشود كه در عهد شاه خدابنده اين مسجد را مرمت و تعمير كردهاند . تاريخ تعمير هفتصد و هفت هجرى است .
جامع بيجار :
مرحوم نجفقلى خان جد جناب حسنعلى خان وزير فوايد « 4 » اين مسجد
هامش
( 2 ) - در خصوص اين جوامع رجوع شود به كتاب نفيس لطف الله هنرفر تحت عنوان « گنجينة آثار تاريخى اصفهان » .
( 3 ) - شيخ خليل الله پسر شيخ ابراهيم دومين فرد است از سلسله اخير شروان شاهيان كه اصلا از مردم دربند بودند سلاطين اقدم شروان من جمله ممدوحين خاقانى خود را از اولاد سلاطين ساسانى مىدانستند . شيخ خليل الله از حدود 821 تا 869 بر ناحيت شروان فرمانروا بود . پسر او فرخ يسار بود كه در جنگ با شاه اسماعيل صفوى كشته شد ( 906 ) رجوع به نسبنامهء خلفا و شهرياران ( ترجمه فهرست زمباور ) ص 280 و مجلهء يادگار سال سوم شمارهء نهم ص 75 .
( 4 ) - مقصود حسنعلى خان امير نظام گروسى است از رجال كافى عصر ناصرى . در خصوص وى ، علاوه بر تواريخ قاجارى رجوع شود به مجله يادگار سال سوم شماره 6 - 7 ص 8 تا 33 .