الشهير به « سيد ابيض » در چالوس بوده است در سلطنت حسن بن بويه .
از قرارى كه در زبدة التواريخ تأليف حافظ ابرو نوشته است در سنهء دويست و شصت و يك ، معتمد « 1 » حجاج خراسان و رى و طبرستان را در ماه صفر جمع كرد و نامهاى برايشان خواند كه خليفه يعقوب بن ليث را بر خراسان حاكم نكرده او از جملهء عاصيان است كه بىدستور ما به خراسان آمده . و هم در اين سال بود كه حسن بن زيد به طبرستان مراجعت نمود و چالوس را آتش زد از جهت آنكه مردم چالوس در آن فرصت با يعقوب - بن ليث موالاتى كرده بودند و ضياع ايشان را به اقطاع ديلم داد .
در مروج الذهب مسعودى نوشته است : اطروش كه اسم حقيقى او حسن بن على بن محمد بن على بن حسن بن على بن ابى طالب ( ع ) است در سنهء سيصد و يك هجرى طايفهء سياهپوشان « 2 » را از طبرستان خارج نمود .
اطروش ساليان دراز در ديلم و گيلان مىزيست . سكنهء آن نواحى كه در جهالت و نادانى فرورفته و روش مغان را پيروى مىكردند اطروش آنها را به دين حقيقى خداپرستى دلالت نمود . غالب آنها به دين اسلام داخل شدند جز بعضى از سكنهء اين دو مملكت كه در كوههاى بلند و قلعجات و درههاى عميق و مأمنهاى محكم سكنى داشتند و تا اين زمان به مذهب قديم خود باقى هستند . اطروش مساجد زيادى در اين نواحى بنا كرد و مسلمين براى مدافعه از اين طوايف جنگى در قزوين و چالوس استحكاماتى بنا نمودند . چالوس كه محيط به يك قلعهء سختى بود و ديوارهاى مرتفع داشت و سلاطين عجم بناى آنجا را كرده بودند و هميشه در آنجا قشون زياد داشتند براى دفع حملهء ديلمان ، و اين قلعه بعد از فتح طبرستان به دست قشون اسلام باقى بود تا اطروش آن قلعه را منهدم ساخت .
به موجب مسطورات تاريخ رشيدى در سنهء ششصد و نود و چهار در زمان سلطنت الجايتو سلطان كه قصد فتح گيلانات كرده بود مقرر داشت كه از چهار راه قشون به گيلان برود : امير چوپان از راه اردبيل ، امير قتلق -
هامش
( 1 ) - يعنى خليفه عباسى المعتمد على الله احمد بن المتوكل كه از 256 تا 279 خلافت كرد .
( 2 ) - مقصود بنى عباس است ( ا ع ) .