هم در اين ايام غراف مدم وزيرمختار دولت بهيهء روس مقيم دار الخلافه تهران به دربار آن دولت احضار و كينياز دالغوركى « 1 » بهجاى او به دار الخلافه آمده مقيم شد .
حاجى ميرزا موسى خان برادرزادهء مرحوم قائممقام كه متولى باشى مشهد مقدس بود رحلت كرد و امر توليت به خود آصف الدوله والى خراسان تفويض شد .
نيز خبر رسيد كه حشمة الدوله محمد حسين ميرزا بن دولتشاه مغفور در تبريز وداع جان گفت .
هم در اين سال ميرزا تقى خان فراهانى وزير نظام آذربايجان با جمعى اتباع و صاحبمنصب نظامى كه قريب دويست نفر مىشدند مأمور به سفارت ارزنة الروم شدند كه حسب المقرر با وكيل دولت عليهء عثمانى در باب قتل كربلا و اتلاف نفوس تبعهء دولت عليه گفتگو كنند و هم در باب يورش و غارت محمره و خسارت تجار ايران كه هنگام توجه موكب همايون به هرات به دست كارگزاران دولت عثمانى شده بود و آن دولت دعوى مالكيت آنجا را مىكردند و وكلاى دولتين بهيتين انگليس و روس نيز مقرر رفته بود كه ، در مجالس استنطاق و قرارداد ، واسطهء امر و مصدق قول باشند . بالجمله اين گفتگو به طول انجاميد و مدت توقف وزير نظام چهار سال امتداد يافت و روزى چنان اتفاق افتاد كه يكى از گماشتگان وزير نظام را اهل شهر عمدا متهم به لواط با طفلى كرده عامهء شهر هجوم به سفارتخانه آورده قصد قتل ميرزا تقى خان و همراهانش نموده جمعى را مجروح و مقتول و خود وزير نظام را نيز زخمدار كردند . عاقبت فريق پاشا « 2 » با افواج خود كه در ارزنة الروم ساخلو بود آمده فتنه را فرونشاند و وزير نظام و اتباعش را از مهلكه بيرون برد . پس از آن پانزده هزار تومان به رسم ترضيه از دولت عثمانى به جهت وزير نظام ايصال داشته اسعد پاشا والى ارزنة الروم را كه در دفع شورشيان اهمال ورزيده بود معزول و فريق پاشا را به ولايت منصوب كردند و سران مفسدان و شورشيان را سياست و تنبيه و حبس و اخراج كردند و فريق پاشا پس از چندى كه پاشاى ديگر
هامش
( 1 ) -Dalghorouky( 2 ) - « بحرى پاشا كه منصب فريقى يعنى اميرتومانى داشت . . . » ( منتظم ناصرى ج 3 ص 189 چاپ سنگى ) .