زده بودهاند . علاوهبر اينكه پس از كاوش زمين جاى نشست ده رديف ستون كه هر رديفى نيز ده ستون بوده و هم از طول به تركيب قاشقى نقش شده و روى آنها مجسمهء حيوانات بوده پيدا شده در روى چهار درى كه در بدنهء مشرقى و مغربى است صورت آن شخص قوى را رسم كردهاند كه با شير و گاو و سيمرغ و آن حيوان معدوم الخلقه جنگ مىكند . دو مقام از اين دعواها را شرح داديم . ولى مجلس جنگ با سيمرغ كه ذكر نشده از اين قرار است كه آن جانور كه سرى شبيه به سر عقاب دارد در روى گردنش تا مغز سرش يك چيزى است مثل تاج خروس كه در مغز آن جانور به شكل يك دسته پر است و شخص مذكور با دست آن دسته پر را گرفته است . گردن جانور در كتفين به دو بال بزرگ منتهى است كه بدنش را فروگرفته است . اين صورت عجيب الخلقه بعضى اعضايش به حيوانات و بعض ديگر به طيور شباهت دارد گوشهايش به گوش اسب مىماند . از زير بالها دو پا بيرون است كه چنگالهاى قوى دارد كه با يكى دفع دشمن مىكند و با يكى بازوى او را مىفشارد . پاهاى عقبش نيز چنگال دارد . ولى رانهايش به ران شير شبيه است . دمش دم مرغ است خيلى وضع غريبى دارد . گويا صورت رب النوع است و جنگ او با شير نيز در موضع ديگر مصور و حجارى شده و حجار شكل شير را بسيار خوب و به حالت طبيعى نموده است . درهاى معتبر عمارت آنها هستند كه در رواق سردر باز مىشود حجاريهاى درگاههاى اين درها نيز از حيثيت فزونى و قشنگى ممتاز است نقش درهاى بدنهء چهارم عمارت نيز نزديك به نقشهاى درهاى معتبر عمارت است به اين معنى كه در هردو جا صورت پادشاه را بر روى تخت كشيدهاند . اختلافى كه هست در اشخاص اطراف است . مثلا در درهاى بدنهء جنوبى ، اطراف پادشاه را مردم طوايف مختلفهء ايران دارند و در درهاى شمالى پادشاه است با محارم و مستحفظين او . مجلس ثانوى از عرض منقسم به شش قسمت است در پنج مجلس كه زيردست واقع است نسقچيان رسم كردهاند كه نيزه و تركش و سپر دارند و در هر رديفى ده نفر نسقچى است . اما مجلس ششمى كه بالادست افتاده عبارت است از صورت پادشاه كه روى تخت زير يك آسمانه نشسته و با همان لباس و عصا و دسته گلى است كه در هر جا دارد . پاهايش را روى جعبهاى گذارده كه به زمين نرسد . تخت سلطنتش يك نوع صندلى پشتدار است . از تركيب تخت
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 151
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٥١