ننموده مطالب را حلاجى بكنم .
تا آنجا كه ميشنيدم رستم در زورمندى چنان بود كه سنگ آسيابى را به گردن پهلوانى ميانداخت و فيل و فيلبان را از جا كنده به يكطرف پرتاب مينمود و دم اسب پهلوانى را گرفته برجا ميخكوب ميكرد و قد و بالايش بقول فردوسى ( ز هفتاد ارَج نيست بالاش كم ) تا به هفتاد ارج كه هر ارجى بقولى دو وجب يعنى از سر انگشتان تا آرنج و بقولى اندازه دو دست گشوده كه يك ذرع و نيم مىباشد ميرسيد كه سر به سى چهل ذرع تا صد و بالاتر از آن ميزد ، كه همان وقت ميگفتم بر اينجاى پدر دروغگو و باور بكن ! و هر وعده غذايش چهار گورخر كباب كرده و يك تا دو جلد گاوميش شراب بود و صداى خرناسه خوابش تا فرسنگها وحوش و سباع را فرارى ميداد و يك ادرارش قشونى را از دشمن زير سيلاب فنا ميگرفت و چه و چه و چه كه از او ( طومار شده ) تعريف ميرسيد .
پس چنين غول بىشاخ و دمى كه كلهى ( دشتبان ) ها بيكدگر كوفته ( فولاد زره ) هاى ديو را واژگونه آويخته ، ( اسفنديار ) ها به خون كشيده ، ( اشكبوس ) ها خاك مال كرده ، ( ديو سفيد ) ها بزنجير كشيده ، پسرى مانند سهراب را جگر دريده ، عمرى را با قلدرى و تجاوز و تعدى گذرانده ، به صغير و كبير رحم نكرده ، همشهريش آنطور تعريفش را كرده است ، اگر لشش هم افتاده بود عاجز نبوده پس نانواى مفنگىاى برآيد و نان به زور بىپول دريافت بكند و از جهت اخلاقى هم بوده و بطور ناگهانى نميتوانسته تا آن حد تغيير اخلاق و صفات داده كسى كه عمرى مفت برده ، نان گردن كلفتى و باجگيرى خورده ، پشيزى بابت چيزى نپرداخته است ، پاكيزه حال و نيكو خصال و حرام حلالشناس و مال خود ، مال ديگراندان بشود كه نه تنها سر نانوا را به ديوار نكوبيده همه نانهايش را يك لقمه نمايد بلكه گرز خود را گرو بگذارد ، پس بايد شق دوم بوده باشد .
اگر چه بعضى هم ميگفتند از آنجا كه تهران خاكش دامنگير مىباشد و هر كس در آن پا گذارد كمتر روى وطن را ميبيند ، رستم هم در اينجا پابند شده ، تا پير شده پر و پوشالش ريخته ، خوابيده پارس ميكرده ! « 18 » گرزش همين وقت يعنى هنگام پيرى و پيسى بگرو رفته
هامش
( 18 ) . بيگانه كه در رهگذر پيدا شود تولهسگها كه حال و حوصله دارند وقوق ميكنند ( يعنى دزد ، دزد ) ميانسالهايشان كه كمتر از آنها دل و دماغ دارند ميگويند عوعو ( يعنى كوكو ) ، پيرهايشان كه حس و حركت از ايشان سلب شده است -