گرفته است « 3 » .
در اينجا گيرشمن راجع به معبدى كه در كنار چشمهاى خشكيده در جزيرهء خارك واقع شده است صحبت مىكند و آن را به برادر كوچك زئوس خداى خدايان يونان يعنى « پوزوئيدون » ( خداى درياها ) نسبت مىدهد و از آثار بازماندهء يونانىها مىداند و عقيده دارد كه بعدا اين معبد به آتشكده تبديل شده است .
گيرشمن اضافه مىكند « . . . . از عمر اين معبد بىخبريم و نميدانيم به آئين ديگرى خدمت كرده است يا نه اما بطوريكه از حفريات برمىآيد در قرن چهارم ميلادى معبد ويران شده و بر خرابه - هاى آن آتشكدهء زرتشتى بنا به مذهب رسمى ايران ساسانى ساخته شده است . سكهء هرمز كه در آغاز قرن چهارم سلطنت ميكرد تاريخ احتمالى بناى مجدد معبد را نشان ميدهد . »
اين باستانشناس باز هم بگفتارش ادامه ميدهد : « در قرن هفتم ، اسلام پيروزمند ايرانيان را به كيش ديگرى درآورد ، بسيارى از آتشكدههاى زمان ساسانى تبديل به مسجد شد و آتشكده خارك نيز سرنوشتى جز اين نداشت ، در ديوار مقابل رو به قبله محرابى براى اداى فرائض دينى مسلمين ساخته شد ، بدين ترتيب در طى تقريبا هزار سال در معابد سه آئين از پس يكديگر ، در يك نقطه از صخره برپا شد « 4 » . »
گيرشمن دربارهء مسجدى با سقف و بام هرمىشكل ( شبيه بقعه
هامش
( 3 ) - پس اين قبور متعلق به پيش از اسلام است و با قبور سيراف قابل مقايسه نيست .
( 4 ) - آقاى على اكبر سرفراز كه در سال 1350 براى بررسى و حفارى به جزيرهء خارك عزيمت كرده بود در اينباره تحقيقات مفصلى كرده است كه نتيجهء اين تحقيقات به زودى بوسيله سازمان ملى حفاظت آثار باستانى ايران در كتابى تحت عنوان « آثار باستانى خارك » بچاپ خواهد رسيد . آقاى سرفراز عقيده دارد كه شالودهء بناى معروف به آتشكده از زمان ساسانى بنيانگزارى شده و آثارى كه دال بر سكونت يونانيان در اين جزيره باشد وجود ندارد . بنابراين معبد « پوزوئيدون » واقع بر ارتفاعات معروف به كوه خضر كه آقاى گيرشمن به آن اشاره كردهاند همان آتشكدهء زمان ساسانى است . آقاى سرفراز در مورد تبديل اين آتشكده به مسجد مىنويسد : « اين نوع آتشكدهها كه در مركز آن سكوئى براى برافروختن آتش وجود داشته است اتاقى پستومانند داشتهاند كه احتمالا مخزنى براى نگهدارى مواد سوختى آتشكده بوده است . »