نگاهداشتن آن بايد كوشيد جسد اموات را پس از انجام مراسم مذهبى در ميان حفرهاى در سنگ كوهستان مىنهادند - دخمههاى شاهنشاهان هخامنشى در تختجمشيد و نقشرستم مشتمل بر آرامگاههاى مجلل و معظمى است كه با دقت و ابهت زياد از ميان سنگ كوه بدر آوردهاند و امروزه راهرو و غرفههاى متعدد محل پيكر شاهنشاهان در نقاط مزبور از آثار تاريخى شگرف و عبرتآورى است كه مورد مشاهده و مطالعه علاقمندان و اهل تحقيق مىباشد . در برخى موارد هم به جاى كندن كوه بنائى با سنگهاى جسيم و منظم ميساختند و آن را محل آرامگاه شاهنشاه قرار ميدادند كه نمونه مشخص و معروف آن آرامگاه كوروش در پازارگاد بوده و در حولوحوش تختجمشيد نيز نمونههاى چندى از آنها موجود است و همچنين بناى تخت گوهر « 1 » محاذى نقش رجب در سه كيلومترى شمال تختجمشيد و بناى سنگى زيرزمينى بىبى شهربانو و بنا بگفته بسيارى از دانشمندان بناى كعبهء زرتشت در نقشرستم و ويرانهء بناى نظير آن در پازارگاد نيز در زمرهء اين آثار مىباشد . ( ش 82 الف و 82 ب )
در عهد ساسانيان هم استخوان مردگان را در حفرههائى كه در دل كوه مىكندهاند مىگذاردند و اين حفرهها بنام استودان خوانده مىشود و نمونههاى آن در حوالى خرابههاى شهر استخر و در حوالى آثار نقشرستم زياد مشاهده مىگردد . ( ش 82 ج )
در نقاط مختلف ايران كوهسارهائى وجود دارد كه محل دفن استخوانهاى زرتشتيان پيش از اسلام بوده گاهگاه بر اثر عوامل طبيعى يا تصادف بقاياى آثار مدفون در آنها نمودار مىشود ، از جمله اين نقاط محل معروف به تخت كيقباد در سه كيلومترى مغرب اوشان مشرف و متصل به قريه ايگل در كوه البرز نزديك تهران است . . . .
هامش
( 1 ) - در كتاب آثار باستانى جلگهء مرودشت تأليف آقاى على سامى چاپ شيراز سال 1331 صفحات 131 - 133 در اينباره توضيح كافى داده شده است .