با توجه به آنچه درباره دفن اموات پيش از اسلام در كوهستانها ذكر نموديم معلوم مىشود كه ترتيب مقابر اسلامى در عهد ديلميان و سلجوقيان در كوهستان كنار شهر رى و خارج آن نمونهاى از تأثير آداب و سنن ايرانيان پيش از اسلام در قرون اوليه اسلام بوده است و بدين قرار مردم ايران يكباره عادت دفن زرتشتيان را ترك نكردهاند بلكه تا مدتى اموات را در كوه دفن ميكردهاند منتهى چگونگى سپردن آنها و جهت مقبره مطابق آئين اسلام صورت ميگرفته است و اين طرز تدفين كه برخى آداب پيش از اسلام را توام با موازين اسلامى دربر داشته در كوههاى مجاور شهر رى به خوبى نمودار مىباشد و بقعه بىبى - شهربانو نمونه موجود و محفوظ آنست كه جنبه تبرك هم دارد و مورد احترام عموم و زيارتگاه معتبر مردم صاحب اعتقاد است . »
* * * در كتاب آثار شهرهاى باستانى ، سواحل و جزاير خليج فارس و درياى عمان چنين آمده است : « ميتوان گفت بارزترين و جالبترين آثار تاريخى شهر سيراف همين مقابر قديمى هستند . گروهى اين مقابر را به زرتشتيان و اقوام ساسانى نسبت داده ، جمعى آن را از آن شيعيان دانسته ، دستهاى آن را مربوط به يهوديان قديم شمرده و برخى هم آنها را مربوط به اقوامى دانستهاند كه در حاشيه خليج فارس مىزيستهاند و به كلى از بين رفته و نام و نشانى از آنها در دست نيست .
وجود مقابر سنگى در كوه بينگ در جزء آثار گناوه « گنابا » در اين كتاب « 1 » شرح آن خواهد آمد و وجود مقابر سنگى در سواحل جنوبى خليج فارس و حبشه و جزيره خارك حكايت از آن مىكند كه اين مقابر مربوط به اقوامى است كه در دو طرف خليج فارس و درياى عمان آمدورفت و اقامت و سكونت داشتهاند و چون تعداد آنها در
هامش
( 1 ) - منظور كتاب آثار شهرهاى باستانى ، سواحل و جزاير خليج فارس و درياى عمان تأليف آقاى احمد اقتدارى است .