تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 699

مساهمون:

ص٦٩٩
جديد الاحداث ؟ تاريخ ايران كه از ميان رفته ؛ با دليل و برهان نمىتوانيم ثابت نماييم كه ايران ما در قديم داراى قانون اساسى و مشروطيت بوده ولى در اين‌كه در اول هر سال دانايان و پيش‌قدمان جميع مملكت در پايتخت گرد مىآمده‌اند و روز نخست سال در دربار جمع و پادشاه بدون تاج و علامت پادشاهى آمده در ميان مردم مانند ساير افراد قرار مىگرفت تا موبد موبدان برخاسته و از طرف مردم او را به پادشاهى نمىستود به مقر سلطنت پا نمىگذارد و پس از آن به اتفاق هيئت در امور ملك كنكاش نموده وظايف را تعيين مىنموده‌اند ، معلوم مىشود به مراسم مشروطيت رعايت مىشده . در اين‌جا مقصود محاكمهء تاريخى نيست ولى در سمت مغرب كه تاريخ‌شان از ميان نرفته نشان مىدهد اين سنت حسنه ، و قانون خانه‌برانداز « صلاح مملكت خويش خسروان دانند » محدث و جديد است . هر چند تاريخ‌نگارى وظيفه و حد من بنده نيست ولى در خصوص قدم مشروطيت مفاد « ما لا يدرك كله لا يترك كله » كار بسته مىگوييم ، پارلمانت در سابق بوده ولى انقلابات كونيّه سبب گرديده كه اين سنت حسنه پامال حزب شيطان گرديده ، سلاطين فراعنه و شداديه و نمروديان استبداد را پيشه و كار را به جايى رسانيدند كه ادعاى الوهيت نموده بهشت و دوزخ ترتيب دادند و با تير قصد محاربه با قادر على الاطلاق نمودند
« أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى »
گفتند ، پارك نمرودى و قصر شداد بنياد كردند ، مخلوق خدا را يعنى انسانان [ را ] مانند بهايم سر بريدند و خون ريختند . ظلم و تعدى آنان دين و ايمان را محو نمود ، دنيا سراسر ظلمتكده گرديد و دار جهل . اثرى از روش نيك گذشتگان به جا نماند و هرگونه فتنه و فساد رواج يافت . بارى ، از اين مطلب بگذريم و بر سر مطلب خود آييم . تاريخ احداث مشروطيت و مجلس ، به موجب تاريخ هبوط آدم ، عليه السلام : 1 . در سنهء 3013 [ قبل از ميلاد ] ، در يونانستان از طرف « سفرون » نام مصرى پارلمنتى احداث شده و او را « آره‌اوباژ » نام نهاد . 2 . در سنه 3030 [ ق . م ] ، طايفهء بنى اسرائيل قانون جمهوريت را احداث نمودند . 3 . در سنهء 500 [ ق . م ] ، به حكم « صولون » مشهور ، اصول پارلمنت در يونانستان جارى گرديد . از عدم استعداد اهالى و قوت حرب استبداد همهء آن قوانين و نظامات كه جهت رفاه حال رعايا از طرف حكماى با دانش و هوش وضع شده بود به كلى از ميان رفته بود . 4 . در سال چهارم هجرت ، در مدينهء منوره ، حضرت مقدس ( ص ) به فرمان رب جليل ، به حكم آيه وافى هدايهء
« وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ »
، اين