احوال و اعمال آن بىمآل از حد مىگذرد و مكرر بفرمانفرماى ولايت هندوستان « 1 » ميرسد چنانچه لازمه و آداب سلطنت است در هر باب احكام نصايح انتظام نوشته به او ميفرستد مفيد نيفتاده در جواب پارهاى مزخرفات بر غالب مىزند و بنابر آن سلطان آنجا از حركات ناشايست او بغيرت آمده علماء و فضلاء را جمع كرده در باب دفع ايشان فتوى مىطلبد . ايشان در باب دفع آن واجب الدفع فتوى ميدهند . لهذا در همان روز مقرر ميدارد كه سپاه بيرون رود و خود روى توجه به تسخير آن ولايت ميگذارد و باز اين تيرهروزگار سر از رقبه « 2 » اطاعت پيچيده با تيقن در اينكه تاب مقاومت و برابرى با سپاه آن والاجاه ندارد بعد از خرابى بصره شهر را واگذاشته متحصن بقلعه ميگردد و در آن حال نيز بفكر تدارك و سرانجام و عاقبتانديشى خود نيفتاده باز اصرار در عيش ماتم توام مينموده و جمعى از ادانى و اوباش را كه صاحب اختيار كرده بوده چون عرصه را به خود تنگ مىيابند از راه طمع و حب جاه به نيل نمكبحرامى كه شيوه اين قسم دونانست چهره خود را سياه كرده فريفته دولت بيعاقبت چند روزه گشته پشت به صاحب خود گردانيده متوجه بدرگاه خسرو بلاد هند « 3 » ميشوند و هر روزه جمعى از ايشان رو به اردوى آن ذيشأن گذاشته ميرفتهاند و از جمله حسين بيكنامى « 4 » از مردم علىآباد مازندران را كه به اعتقاد خود برگزيده كرده مرد رعيت
هامش
( 1 ) - منظور اورنگ زيب ششمين امپراطور سلسله بابريه هند و سومين فرزند شاهجهان از ارجمند بانو ( تاج محل ) دختر ابو الحسن آصفخان مىباشد . او در شب يكشنبه 15 ذيقعده سال 1027 ه ( 3 نوامبر 1618 ) در مالوه متولد و در سن 89 سالگى روز 28 ذيقعده سال 1118 ه ( 3 مارس 1707 ) در احمدنگر وفات يافت . ( سير المتاخرين . كتاب ياد شده . ص 289 و ص 375 ) . انسيكلپدى اسلام ( چاپ دوم ) تاريخ تولد اورنگ زيب را 24 اكتبر 1618 اكتبر و وفاتش را 2 مارس 1707 ذكر مىكند . تاريخ اول اشتباه مىباشد مگر اينكه فرض كنيم آن را به حساب تقويم ژولين نوشته و تاريخ دوم را به تقويم گرگورى آورده است
( 2 ) - در متن اصلى ربقه آمده است كه به رقبه تصحيح گرديد .
( 3 ) - ر ك به تعليقات شماره 125
( 4 ) - در منابع و مآخذى كه در دسترس بود درباره اين شخص اطلاعى بدست نيامد .