پردازند و چنان مشاهده نمودم كه در باب نصايح به حكم : « كلام الملوك ملوك الكلام » « 1 » هيچ سخنى خوبتر از اين نتواند بود . پس خواستم كه به حكم
« وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ »
« 2 » به بيان بعضى از معانى بديعه انيقه كه در مطاوى آن كلمات رشيقه مندرج است اشتغال نمايم و پردهء احتجاب از روى عرايس آن نفايس اسرار بگشايم تا به نسبت با سلاطين آدميان ، بلكه كافّهء عالميان عوايد آن عامّ و فوائد آن تامّ گردد . « 3 » لا جرم كتابى مشتمل بر دو مقاله و بيست باب پرداختم و مجموع آن نصايح را على التّرتيب فهرست ابواب ساختم .
مقالهء اولى در فضائل امتثال اوامر الهى و اجتناب از زواجر مناهى ، و اين مقاله مشتمل است بر يازده باب : باب اوّل در فضائل معرفت بارى و طريق اكتساب آن و سلوك راه عبوديّت به قدر امكان .
باب دوم در فضائل علم و عقل و حسن نتايج اين هر دو .
باب سيم در تحريص بر مصاحبت ابرار و تحذير از مجالست اشرار .
باب چهارم در فضائل معدلت و راستى و به حال « 4 » مظلومان و فقرا و مساكين پرداختن .
باب پنجم در فضائل تقوى كه توشهء راه عقبى است .
باب ششم در فضائل محاسبهء اعمال و مراقبت احوال خود .
باب هفتم در تواضع .
باب هشتم در فضائل علم و حسن اخلاق .
باب نهم در فضائل علوّ همّت و رذايل دون همّتى .
باب دهم در فضائل ترجيح حكم خدا بر هوا و سعادت اختيار كردن دين بر دنيا .
باب يازدهم در فضائل هشيارى و بيدارى و انديشه كردن از خوف خاتمت و حالت ملاقات بارى .
مقالت دوم در آيين خدمت حضرت خاقانى و رعايت رسوم جهانبانى ، و اين مقاله مشتمل است بر نه باب :
هامش
( 1 ) . ر . ك : حواشى .
( 2 ) . ذاريات ( 51 / 55 ) .
( 3 ) . ن : نام .
( 4 ) . ن : بخل .