فصل دوم در فضائل هشيارى
قال اللّه سبحانه و تعالى :
« لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى . »
« 1 » حضرت الهى كه از براى هدايت بندگان آمر [ و ] ناهى است مىگويد : نزديك نماز كه مناجات حضرت بىنياز است مايستيد ، در آن حال كه مست و بىخبر باشيد كه در مخاطبه و مناجات پادشاه ، بندگان درگاه را رعايت حقوق ادب واجب است كه « لو علم المصلّى من يناجى ما التفت » و مست لا يعقل مرد ميدان ادب نباشد . غايت قباحت و وقاحت شأن مستى و بيهوشى در اين آيت ملاحظه كن كه حضرت الهى از نماز كه تالى ايمان [ و ] اوّل مسئول حضرت رحمان است « 2 » و عبادتى است كه از مردمان در حالت صحّت و مرض زائل نشود نهى مىكند و مبالغه مىفرمايد كه نزديك او مىآييد و تنبيه مىكند كه بيهوشى و مستى رجال به منزلهء حيض نسوان است در منع صلات . امّا زنان از آن حال معذورند و مردان بدين ضلال معذور ، نى ، چه زنان را نقصان عقل و دين جبلّى [ است ] 217 / 12 و مستان را عارضى ، كه ايشان به مباشرت مسكرات و مخدّرات ازالت جوهر عقل مىكنند كه اگر خزاين عالم در ملك كسى بودى و به ايثار آن صد يك خشخاش « 3 » از عقل به دست آمدى ، عاقل آن خزاين دادى و آن جزوى از عقل خريدى . پس چگونه بود حال كسى كه اموال عالمى صرف كند تا عقل از او زائل گردد . بيت :
بنگر هزار گول سليم اندر اين جهان * دامان زر دهند و خرند از بِليس درد « 4 » 217 / 17
[ سخن پيامبر به زنان ]
در حديث صحيح آمده است 217 / 18 كه خواجه ، عليه السّلام ، در روز عيد از پيش جماعت
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 / 43 ) .
( 2 ) . رجحان اوست .
( 3 ) . خماشى .
( 4 ) . ر . ك : حواشى .