« صبر ترك شكايت است و شكر آن بود كه آن چه توانى نكنى » . و گفت : « توبه آن است كه توبه كنى از توبت » . و گفت : « تواضع ذليلى قلوب است در خليلى علّام الغيوب » . و گفت : « شهوت خفى است ، كه ظاهر نشود مگر در وقت عمل » . و گفت : « لحظت ، راحت است و خطرت امارت و اشارت اشارت » . و گفت :
« نفس زدن در اشارت حرام است و در خطرات و مكاشفات و معاينات حلال » .
و گفت : « زهد حقير داشتن دنياست و آثار او از دل ستردن » . و گفت : « خايف آن است كه از غير خدا نترسد » . و گفت : « رضا آن است كه اگر دوزخ را بر دست راستش بدارند ، نگويد كه : از چپ مىبايد » . و گفت : « رضا استقبال كردن احكام است به دلخوشى » . و گفت : « اخلاص در عمل آن بود كه در هر دو سراى ، عوض چشم ندارد » .
نقل است كه ابو عبد اللّه خفيف - رحمه اللّه عليه - وصيّتى خواست از وى ، گفت :
« كمترين چيزى در اين راه بذل روح است . اگر اين نخواهى كرد به ترّهات صوفيانه مشغول مشو » .
نقل است كه در آخر عمر ، خود را در ميان دنياداران پنهان كرد و معتمد خليفه شد به قضا ، و مقصود او آن بود كه خود را سترى سازد و محجوب گردد . تا حدّى كه جنيد گفت - رحمه اللّه - كه : « ما عارفان فارغ مشغوليم و رويم مشغول فارغ است » . رحمه اللّه .
49 ذكر ابن عطا ، رحمة اللّه عليه
آن قطب عالم روحانى ، آن معدن حكمت ربّانى ، آن ساكن كعبهء سبحانى ، آن گوهر بحر وفا ، امام المشايخ ابن عطا - رحمة اللّه عليه - سلطان اهل تحقيق بود و برهان اهل توحيد ، و در فنون علم آيتى بود و در اصول و فروع مفتى . و هيچكس را پيش از وى در اسرار تنزيل و معانى و تأويل آن و علم بيان و لطايف آن ، [ آن كشف ] نبود كه او را .
كمالى عظيم داشت و جملهء اقران او را محتشم داشتند ، و ابو سعيد خرّاز در كار او مبالغت كردى و جز