بيامد از پيغامبران ، و بر خلق واجب شد بدان « 1 » ديگر پيغامبر گرويدن . و اگر خلق مرين تأويل ( را ) جستندى ، هر گروهى بپيغامبرى « 2 » بيستادندى چنين كه ايستادهاند ، كه ترسايان بر پنج روز ايستادهاند ، و جهودان بر چهار روز ، و مغان بز سه روز ، با آنك اندر همهء كتابهاء خداى كه بر پيغامبران آمده است هم اين سخن مذكور است ، چنانك خداى تعالى همىگويد كه آنچ اندر قرآن است اندر كتابهاست ، بدين آيت : قوله
« إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى ، صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى . »
« 3 »
( 165 ) و تأويل استوا بر عرش راست شدن فرمان خدايست بر قائم قيامت كو عرش خدايست ، كه چو سپس از گذشتن اين شش روز او ظاهر شود ، آنگاه فرمان خداى بر خلق لازم شود بقهر ، چنانك گفت : قوله
« لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ . »
« 4 »
( 166 ) پس ظاهر كرديم كه مقصود اين مرد ازين بيتها چيست ، و معنى « دى » دور « 5 » گذشتست ، و معنى « امروز » اين دور حاضرست ، و معنى « فردا » دور آينده است . و آن فردا كه عقلا را اندرو همه سعادت باشد روز قيام حقّ باشد ، و ظلمات جهل بنور علم او از خلق زايل شود ، چنانك خداى گفت : قوله
« وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها . »
« 6 » اندرين قول چنين پيداست كه كنون زمين تاريكست ، و چو قيامت بيايد زمين روشن شود . و چو امروز خود زمين تا بقيامت روشنست ، اين حال دليلست [
a
54 ] بر آنك آن زمين
هامش
( 1 ) بدان : ندانA( 2 ) بپيغامبرى : پيغامبرىA( 3 ) سورهء 87 ( الاعلى ) آيهء 18 - 19
( 4 ) سورهء 40 ( المؤمن ) آيهء 16
( 5 ) دور : روزA( در هر دو موضع )
( 6 ) سورهء 39 ( الزمر ) آيهء 69