[ سوره غافر ( 40 ) : آيات 21 تا 22 ]
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ ( 21 ) ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَكَفَرُوا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ إِنَّهُ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ ( 22 )
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ
آيا سير نميكنند كفار قريش و به سفر نميروند بواسطه تجارت در زمين شام و يمن
فَيَنْظُرُوا
تا نظر كنند كه
كَيْفَ كانَ
چگونه بود
عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ
سرانجام كار آنانى كه بودند پيش از ايشان از آن جماعتى كه تكذيب پيغمبران خود ميكردند و مصر بودند در كفر و انكار مانند قوم عاد و ثمود ؟ و در بعضى روايات آمده كه مراد از « ا و لم يسيروا فى الارض » تا آخر اينست كه آيا سير نميفرمايند اين مشركان نظر خود را در صفحات قرآن و در آنجا تلاوت قصص كفار سابق نميكنند تا بدانند كه عاقبت كار آنها بكجا منجر شده و از آن عبرت گيرند ؟ و اين روايت قبل ازين نيز مذكور شد
كانُوا هُمْ
بودند آن كفار سابق
أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً
سختتر ازين مشركان قريش از روى قوت و قدرت
وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ
و از روى اثرها كه آن عمارات رفيعه و بناهاى عجيبه است در زمين . چون اشد منهم مشابه معرفه است در عدم صلاحيت دخول ادات تعريف بنا برين ضمير فصل كه حقش وقوع ميان دو معرفه است در ميان ضمير جمع كانوا و ميان اشد منهم واقع شده
فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ
پس با وجود اين قدرت و اين آثار گرفت ايشان را خداى تعالى و مستأصل گردانيد بسبب گناهان ايشان
وَ ما كانَ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ
و نبود مر ايشان را از عذاب خداى تعالى هيچ نگاه دارنده كه حفظ ايشان از عذاب الهى كند
ذلِكَ
اين اخذ و استيصال
بِأَنَّهُمْ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ
بسبب آن بود كه مىآمدند بايشان پيغمبران ايشان
بِالْبَيِّناتِ
بمعجزات ظاهره
فَكَفَرُوا
پس انكار كردند ايشان آن پيغمبران را و تكذيب آنها نمودند
فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ
پس بگرفت خداى تعالى ايشان را بعقوبات گوناگون
إِنَّهُ قَوِيٌّ
بواسطهء آنكه خداى تعالى تواناست بر هر كارى
شَدِيدُ الْعِقابِ
سخت عقوبت است .