وَ أَزْلَفْنا
و نزديك گردانيم
ثَمَّ الْآخَرِينَ
در آن دريا ديگران را كه فرعون و قوم فرعونند
وَ أَنْجَيْنا مُوسى وَ مَنْ مَعَهُ
و نجات داديم از غرق شدن موسى و هر كرا با او بود
أَجْمَعِينَ
همه آنها را يعنى از آن دوازده راه كه در درياى نيل پيدا شد دوازده سبط بنى اسرائيل هر كدام را براهى گذرانيديم و از شر فرعونيان نجات بخشيديم
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
پس غرق كرديم ديگران را كه فرعون و ساير قبطيان باشند و بعد از اهلاك قبطيان بنى اسرائيل در شهر مصر درآمده همه اموال آنها را به تصرف خود درآوردند بنا برين حق تعالى فرمود كه «
وَ أَوْرَثْناها بَنِي إِسْرائِيلَ
» .
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه در نجات دادن بنى اسرائيل و غرق نمودن قبطيان
لَآيَةً
هر آينه علامتى است ظاهر بر قدرت كاملهء الهى و بر حقيقت موسى
وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ
و نبود بيشتر قوم فرعون
مُؤْمِنِينَ
تصديقكنندگان بر وحدانيت خداى تعالى و برسالت موسى زيرا كه گفتهاند سه كس از آنها ايمان آورده يكى آسيه زن فرعون دوم خربيل ملقب بمؤمن آل فرعون سوم مريم بنت ناموسى كه مردم را بعظام يوسف و تابوت او دلالت كرد . مخفى نماند كه
ما كانَ أَكْثَرُهُمْ
درين جا و در آنچه بعد از اين مىآيد اشارت است بر اينكه اگر اكثر ايشان مؤمن مىبودند عذاب بر آنها نازل نميكردند چنانچه قريش چون اكثرى ايمان آوردند باقى ببركت آنها از عذاب استيصال خلاصى يافتند و بعضى از مفسرين گفتهاند كه مراد از اكثر جمعى از بنى اسرائيل و قوم قبطيند كه در مصر باقى مانده بودند زيرا كه گروهى از بنى اسرائيل بعد از نعمت نجات اتخاذ عجل كردند و بموسى گفتند كه «
لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً
» و قبطيان باقى مانده در مصر با وجود ادراك اين معجزات عظيمه ايمان بموسى نياوردند و حاصل كلام آنكه هر گاه قوم موسى و جمعى ديگر با وجود رؤيت معجزات عظيمه و دلالات باهره . ايمان نياوردند پس بايد كه اى محمد از عدم ايمان قوم خود تعجب ننمايى و بر انذار و تهديد ايشان دقيقهاى فرو نگذارى
وَ إِنَّ رَبَّكَ
و بدرستى كه