كه در « خلق الانسان » است تا معطوف باشد بر « الانسان » اى خلق الانسان و خلق - الانعام
فِيها دِفْءٌ
حالكونى كه در آن أنعام لباسى است كه دفع مضرت حرّ و بود كند بنا برين تفسير « لكم » متعلق بما قبل خود « خلقها » است و ميتواند كه متعلق بما بعد خود باشد به اين معنى كه آفريد خداى تعالى أنعام را مر شما راست در آن أنعام چيزى كه دفع حر و برد كند و مؤيد اين توجيه «
لَكُمْ فِيها جَمالٌ
» است زيرا كه « لكم » درين جا متعلق بما بعد خود است
وَ مَنافِعُ
و درين انعام نعمتهاى است از شر و كرايه و سوارى و غير اينها
وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
و از آن أنعام ميخوريد شما و صاحب مجمع البيان تخصيص أكل را بلحوم داده و فرموده كه : اى و من لحومها تأكلون ، و اين تخصيص بلا مخصص است و بعضى از مفسرين تفسير آن بطريق عموم كردهاند و گفتهاند كه : اى تأكلون ما يؤكل منها كاللحوم و الشحوم و الألبان ، و تقديم ظرف نه به جهت اختصاص و حصر است بلكه براى محافظت فواصل آياتست
وَ لَكُمْ فِيها جَمالٌ
و حالكونى كه مر شما راست در آن انعام زينتى و آرايشى
حِينَ تُرِيحُونَ
هنگامى كه بازميگردانيد آنها را از چراگاه
وَ حِينَ تَسْرَحُونَ
و وقتى كه بيرون ميكنيد آنها را به چراگاه ، تقديم اراحه به جهت آنست كه جمال و تزيين درين وقت ظاهرتر است زيرا كه درين وقت انعام بخانههاى خود ميايند با شكمهاى پر و پستانهاى پرشير .
وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ
و بر ميدارند اين انعام بارهاى شما را
إِلى بَلَدٍ
بسوى شهرى كه
لَمْ تَكُونُوا
نبوديد شما بدون آن انعام و بدون اثقال
بالِغِيهِ
رسندگان به آن شهر
إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ
مگر بمشقت نفسهاى خود پس چگونه ميرسيديد به آن شهر اگر بار نيز بر دوش خود ميداشتيد
إِنَّ رَبَّكُمْ
بدرستى كه پروردگار شما
لَرَؤُفٌ
هر آينه مهربانست
رَحِيمٌ
بخشاينده است كه بآفريدن أنعام كار بر شما آسان كرد