مرتضى كردهايم .
و بعضى از مفسرين گفتهاند كه : خطاب «
فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ
» بر پيغمبر است و مراد از شك شك بطريق فرض و تقدير است يعنى اگر بالفرض و التقدير ترا اى محمد شكى در «
مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ
» عارض شده باشد از اهل كتاب استفسار آن بكن و جمعى گفتهاند كه : خطاب بر پيغمبر نيست بلكه بر سامع است و در اين صورت «
مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ
» به اين تقدير خواهد بود كه « مما أنزلنا اليك بتوسط نبيك » پس ازين آيه معلوم مىشود كه در حين سنوح شك لازم است كه رجوع باهل علم نمايند تا ايشان آن شك را بيقين مبدل گردانند و گروهى گفتهاند كه : كلمهء « ان » در «
فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ
» بمعنى نفى است يعنى پس نيستى تو اى محمد در شك أما بواسطهء اطمينان قلب و زيادتى يقين از اهل كتاب بپرس .
لَقَدْ جاءَكَ الْحَقُّ
هر آينه بتحقيق آمد به تو بيان راست و درست بحيثيتى كه در آن شك را راه نيست
مِنْ رَبِّكَ
از نزد پروردگار تو
فَلا تَكُونَنَّ مِنَ المُمْتَرِينَ
پس مباشيد شما از شك آورندگان در آن حق
وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ
و مباشيد از آن جماعت كه
كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ
تكذيب كردند بآيتهاى خداى تعالى كه قرآنست
فَتَكُونَ مِنَ الْخاسِرِينَ
تا آن كه باشيد شما از جملهء زيانكاران .
إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ
بدرستى كه آنان كه واجب شده بر ايشان
كَلِمَتُ رَبِّكَ
سخن پروردگار تو كه آن موت ايشانست با كفر ، و بعضى گفتهاند كه : مراد از « كلمة ربك » عذاب است
لا يُؤْمِنُونَ
ايمان نيارند هرگز بروايت على بن ابراهيم مراد از « ان الذين » آنانند كه چون عرض ولايت امير المؤمنين عليه السّلام بايشان كردند انكار آن كرده ايمان به آن نياوردند .
وَ لَوْ جاءَتْهُمْ
و اگر چه بيايد بديشان
كُلُّ آيَةٍ
هر معجزه كه ايشان طلب آن نمايند
حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ
تا وقتى كه ببينند عذاب دردناك را كه درين وقت