على الاناء » يعنى بر پهنا بنهادم چوب را بر سر كوزه تا مانع افتادن چيزى در آن كوزه شود ، بنا برين معنى « عرضة » حائل و مانع گردانيده شده باشد ، و مراد از « أيمان » چيزهايى است كه سوگند بر ترك آن خورند نه اصل سوگند ، از قبيل تسميهء شىء باسم ملابس آن ، چنانچه در حديث نبوى صلى اللَّه عليه و آله واقع شده كه
« اذا حلفت على اليمين »
يعنى هر گاه قسم خوردى بر يمين يعنى بر آن چيزى كه قسم بر آن خورند . و «
أَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُوا وَ تُصْلِحُوا
» عطف بيان « أيمان » بمعنى « محلوف عليه » اند ، پس معنى آيه چنين است كه مگردانيد خداى تعالى را مانع عبادتهايى كه سوگند بر ترك آن خوريد از نيكويى با مردم و تقوى و اصلاح ذات بين ، بر اينوجه كه ترك كنيد آن عبادتها را كه ما سوگند بر ترك آن خوردهايم تا سوگند خود را راست كنيد . و
فى اصول الكافى عن ابى عبد اللَّه عليه السّلام فى قول اللَّه : «
لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ
، قال : اذا دعيت أن تصلح بين اثنين فلا تقل :
علىّ يمين أن لا أفعل »
يعنى حضرت در معنى اين آيت فرمودند : كه هر گاه خوانده شوى تو تا صلح ميان دو كس كنى پس مگو كه : بر منست قسم يعنى قسم خوردهام كه اين كار خير را نكنم ، و مضمون اينحديث منافى با مضمون حديث سابق نيست چه محتمل است كه آيه را دو محمل باشد كه امام عليه السّلام بهر دو محمل تفسير كرده باشد
وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
و خداى تعالى شنواست أيمان شما را : داناست بقصدهاى شما .
لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ
نميگيرد شما را بگناه خداى تعالى بسبب سوگند بىقصد و اختيار در ميان سوگندهاى شما ، يعنى نميگيرد شما را خداى تعالى بعقوبت در آخرت و نه بكفارات و تعزير در دنيا بسوگندهايى كه در زبان جارى شود بدون نيت قلبى اگرچه خلاف واقع باشد
وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ
و ليكن ميگيرد شما را بگناه
بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ
بسبب سوگندهايى كه حاصل كرده آن را دلهاى شما ، يعنى مؤاخذه مىكند شما را بقسمهاى دروغ كه به قصد و اختيار بخوريد
وَ اللَّهُ غَفُورٌ
و خداى تعالى آمرزنده است سوگندهاى بىقصد شما را
حَلِيمٌ
بردبار است كه تعجيل