مشركان عذابى سخت در هر دو سرا تكرار جهت تاكيد است
فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ
پس بترسيد از عذاب خداى اى خداوند عقلها و از حال و مآل ايشان عبرت گيريد در دنيا كه چگونه به عذاب استيصال گرفتار شدند و در آخرة معذب گردند اين اصحاب عقول
الَّذِينَ آمَنُوا
آنكسانى هستند كه ايمان آوردند
قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً
بتحقيق كه فرستاده است خداى بسوى شما پندى يا شرفى كه قرآنست چه شرف دنيا و كرامت عقبى وابسته است به خواندن و عمل كردن به او امر و نواهى آن و ابو عبد اللّه عليه السّلام فرموده كه مراد بذكر حضرت رسالتست كه مواظبت نماينده است بتلاوة قرآن يا مذكور است اسم سامى او بر السنه خلقان و قوله .
رَسُولًا
بيان ذكر است گاهيكه مراد از آن جبرئيل با پيغمبر باشد يعنى آن ذكر فرستادهء خدايست و بنا بر آنكه مراد قرآن باشد معنى كلام آنست كه انزل رسولا يعنى انزال فرموده بشما آنكه ياد كرده است رسول را در كتاب تورية و انجيل
يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللَّهِ
ميخواند آن رسول بر شما آيتهاى خدايرا
مُبَيِّناتٍ
در حالتى كه روشن كرده شده است آن آيات و حفص بكسر ياء خوانده به صيغه اسم فاعل در حالتى كه روشن كننده است آن آيات حدود احكام شريعة را و انزال ذكر و ارسال رسول فرمود
لِيُخْرِجَ
تا بيرون آورد او سبحانه يا قرآن يا رسول
الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
آنانرا كه گرويدهاند و كارهاى شايسته كنند
مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ
از تاريكى كفر بروشنائى نور ايمان مراد آنست كه تا حاصل گرداند براى ايشان آنچه الحال برآنند از ايمان و عمل صالح
وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً
و هر كه بگرود به خدا و بكند كار شايسته و پسنديده
يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ
درآورد او را ببوستانهائيكه ميرود از زير مساكن يا اشجار آن جويهاى آب و شير و عسل
خالِدِينَ فِيها أَبَداً
در حالتى كه جاويد ماندگانند در آن بهشت كه هرگز از آن بيرون نيايند
قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقاً
بتحقيق كه نيكو گردانيده است خداى در بهشت براى مؤمن صالح روزى را از مثوبات جليله و درجات عاليه .
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
خداى به حق آنست كه بيافريد هفت آسمانرا بر بالاى هم و بيافريد زمين را مانند آسمانها در كشاف آورده كه در قرآن هيچ آيتى نيست كه دلالت كند كه زمين هفت طبقه است الا اين آيه و در روايت آمده كه ما بين هر دو پانصد ساله راهست
يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ
فرو مىآيد فرمان خدا ميان آسمانها و زمينها يعنى نافذ است حكم او در