منافقان چون اين سخن بشنيدند گفتند : ما رضى ان يضرب لابن عمّه مثلا الّا بالمسيح بن مريم ، راضى نيست محمّد كه پسر عمّ خود را مثل زند و به كسى تشبيه كند مگر بعيسى مريم ، خداى تعالى اين آيت فرستاد .
از حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام روايت است كه « 1 » او گفت : روزى پيش پيغامبر خداى آمدم و او در ميان جمعى از بزرگان قريش بود چون مرا بديد در من نگاه كرد آنگاه گفت : يا على انمّا مثلك فى هذه الأمّة كمثل عيسى بن مريم أحبّه قوم و أفرطوا فى حبّه فهلكوا ، و أبغضه قوم و أفرطوا فى بغضه فهلكوا ، و اقتصد فيه قوم فنجوا ؛ اى على مثل تو درين امّت چون مثل عيسى مريم است ؛ قومى وى را دوست داشتند و در دوستى او از حدّ بگذشتند هلاك شدند ، و قومى وى را دشمن داشتند و در دشمنى او از حدّ بگذشتند هلاك شدند ، و قومى اقتصاد كردند وى را از مقام خود برتر نبردند و باز پس نياوردند ايشان نجات يافتند ، چون قريش اين سخن بشنيدند بخنديدند و بر ايشان سخت آمد خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : آنگه كه بپسر مريم مثلى زدند قوم تو از آن برگشتند و گفتند كه خدايان ما بهترست يا او ؟
[ ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا ]
اين مثل نزدند و اين سخن نگفتند مگر براى جدل و خصومت . أبو امامه از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه هيچ قوم ضالّ نباشند الّا كه جدل را دست آويز خود كنند آنگه اين آيت برخواند :
[ بَلْ هُمْ قَوْمٌ ]
نه كه ايشان گروهىاند پيگاركش « 2 » و خصومت كننده بباطل
[ إِنْ هُوَ ]
نيست او يعنى عيسى مگر بندهء كه نعمت كرديم برو و او را عبرتى عجيب و داستانى روان گردانيديم براى بنى اسرائيل
[ وَ لَوْ نَشاءُ ]
و اگر ما خواهيم ببدل شما فريشتگان بيافرينيم و شما را ببريم تا ايشان بجاى شما باشند و عوض شما
هامش
( 1 ) - اين روايت كه نظير قول آن حضرت ( ع ) است « هلك فىّ محبّ غال و مبغض قال » در اين مورد از تفسير ابو الفتوح ( ره ) نقل نشده است و در تفسير منهج الصادقين مطابق متن هست
( 2 ) - در برهان قاطع گفته : « پيگار بفتح اوّل و گاف فارسى بر وزن نيز از جنگ و جدال را گويند و بمعنى قصد و اراده هم هست ، و پيگارستان كنايه از مردمان جنگجو باشد » و در بهار عجم گفته : « پيگار پرست كنايه از شجاع و دلاور است » .