بود بهر درمى هفتصد درم بنويسند او را ، و هر كه او بنفس خود غزا كند بهر درمى كه بر آن خرج كند خداى تعالى او را روز قيامت هفتصد هزار درم عوض بدهد آنگه اين آيت برخواند
« وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ »
.
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 122 ]
وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ ( 122 )
. ابن عباس گفت : چون رسول صلّى اللّه عليه و آله بغزاة رفتى هيچكس باز ناستادى الّا معذوران و اصحاب بلايا و منافقان ، چون خداى تعالى آيت فرستاد و عيب و نفاق ايشان آشكارا كرد مسلمانان گفتند كه : ما ازين پس هرگز باز ناستيم اگر رسول صلّى اللّه عليه و آله رود و اگر لشكرى فرستد ، چون رسول صلّى اللّه عليه و آله لشكرى نامزد كردى جملهء مسلمانان بيرون رفتندى و رسول صلّى اللّه عليه و آله را تنها رها كردندى خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت كه : مؤمنان نبايد كه جمله بروند و رسول صلّى اللّه عليه و آله را تنها رها كنند چرا از هر گروهى طايفهء بنروند و گروهى با رسول صلّى اللّه عليه و آله مقام نكنند تا ازو علم و فقه آموزند و قوم خود را كه رفته باشند بغزا چون باز آيند فقه بياموزند و وعظ و زجر كنند كلبى گفت كه : آيت در بنى اسد آمد كه ايشان را قحطى عظيم رسيد برخاستند با زنان و كودكان بمدينه آمدند و گفتند : ما آمدهايم تا از رسول صلّى اللّه عليه و آله فقه آموزيم نرخها گران كردند و راهها پليد « 1 » مىداشتند خداى تعالى آيت فرستاد كه نيكو نكردند چرا از هر گروهى طايفهء و جماعتى نرفتند تا در دين اسلام فقه و شريعت بياموزند و چون با نزديك قوم خويش روند ايشان را بيم كنند و خبر دهند از آنچه خداى تعالى و رسول خداى گفته است تا ايشان حذر كنند از معاصى ، آيت را دليل است بر آنكه طلب علم فريضه است و اگر ممكن نشود كه جمله بروند در طلب علم ؛ بعضى بروند و علم بياموزند ، و باز آيند قوم خود را بياموزند ، و اگر ممكن باشد كه همه بروند ؛ بر همه واجب بود لقوله صلّى اللّه عليه و آله : طلب العلم فريضة على كلّ مسلم و مسلمة « 2 » .
هامش
( 1 ) در بعضى نسخ : « بند » .
( 2 ) اين حديث در غالب كتب معتبرهء احاديث ذكر شده ليكن لفظ « مسلمه » در غالب آنها نيست .