احابيش به مزد گرفت و بجنگ رسول فرستاد بيرون آنكه از قبايل مدد خواسته بود و لشكر گرد كرده . حقّ تعالى ميگويد : آنان كه مالهاى خود نفقه ميكنند بر اميد آنكه تا بود كه غالب شوند و ايشان را دستى و ظفرى باشد تا مردمان را از راه خداى تعالى و دين مصطفى باز دارند و زود بود كه ايشان بدين اميد مالهاى خود را نفقه كنند آنگه كه بنگرند مراد ايشان نيز بر نيايد و مقصود حاصل نشود مال از دست شده باشد و بر ايشان جز از حسرت چيزى ديگر نبوده باشد و عاقبت غلبه بر ايشان بود همه مغلوب و مقهور گردند ، هم خسارت مالشان باشد و هم حسرت نارسيدن به مقصود ، و هم مذلّت و عقوبت غلبه بر ايشان در دنيا و هم مذلّت آخرت در دوزخ آنگه كه دوزخ را بيرون آرند از حجاب چنان كه گفت :
[ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا ]
آنان را كه كافر شدند ايشان را برانگيزند و همه را در دوزخ جمع آرند ، كافران در عقاب دوزخ باشند و مؤمنان در ثواب بهشت باشند و اين براى آن بود تا خداى تعالى تميز كند و جدا گرداند پليد را از پاك يعنى مؤمن را از كافر و نيك را از بد و كافر پليد را با كافر پليد جمع گرداند و عمل بد ايشان را با عمل بد ايشان ضمّ كند و بر هم نهد چون پليد از پاك جدا كرده باشد آن پليد را جمع كند و بر يكديگر افكند بعضى را بر سر بعضى چون متاع بد كه به هيچ كار باز نيايد آنگه آن را بدوزخ اندازد تا همه سوخته گردد و آنها كه چنين باشند و صفت ايشان اين بود زيانكار باشند كه عمر و مال زيان كرده باشند و در معصيت و كفر بسر برده باشند و عمر و مال را در باخته و بدان دوزخ حاصل كرده باشند .
[ سوره الأنفال ( 8 ) : آيات 38 تا 40 ]
قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ وَ إِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ ( 38 ) وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ( 39 ) وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلاكُمْ نِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ ( 40 )
هامش
صاحب منتهى الارب گفته « احبوش بالضم جماعت مردم از هر قبيله و احابيش جمع و گروهى از سياهان » نگارنده گويد : طالب تحقيق بيشتر بتاج العروس و لسان العرب رجوع كند و از موارد استعمال « احابيش » بر ميآيد كه مرادف با « اشائب » است كه مردمان جمع شده از اينجا و آنجا باشند كه به فارسى ايشان را « ياوگى » گويند فارجع الى مظانه ان شئت .