حرف قاف از كتاب وجوه قرآن
قبل - بدانكه قبل در قرآن بر سه وجه باشد :
وجه نخستين قبل بمعنى سوى بود
چنان كه خداى در سورة البقره ( 177 ) گفت :
« لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ »
يعنى جهة المشرق و المغرب . و در سورة الحاقّه ( 9 ) گفت :
« وَ جاءَ فِرْعَوْنُ وَ مَنْ قَبْلَهُ »
يعنى و من جهته ، أى قومه . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
و وجه دوم قبل بمعنى توانايى بود
چنان كه در سورة النّمل ( 37 ) گفت :
« فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لا قِبَلَ لَهُمْ بِها »
يعنى لا طاقة لهم بها .
و وجه سيم قبل بمعنى پيدا و برابر بود
چنان كه در سورة الكهف ( 55 ) گفت :
« أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ قُبُلًا »
يعنى ظاهرا و مقابلا .
قدر - بدانكه قدر در قرآن بر چهار وجه باشد :
وجه نخستين قدر بمعنى هزينه تنگ كردن بود
بر عيال چنان كه خداى در سورة الطّلاق ( 7 ) گفت :
« وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ »
يعنى و من ضيّق عليه رزقه . و در سورة الفجر ( 16 ) گفت :
« وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ »
يعنى فضيّق عليه رزقه . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
و وجه دوم قدر اندازه كردن بود
چنان كه در سورة البقره ( 236 ) گفت :
« عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ »
يعنى على الغنىّ