و اين مثل است در إمساك از 2384 عطا ، زيرا كى كسى كى دست از عطا باز دارذ هم چنانست كى كسى كى دست با گردن بسته است .
پس گفت :
« وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ »
و يكبارگى دست گشاذه و گستريذه 2385 مدار ؛ و « بسط يد » عبارتى است از عطا زيرا كى معطى دست مىگشايذ و مىكشذ سوء آنكس كى چيزى بوى مىدهذ ؛ و بسط ضدّ قبض است .
« فتقعد ( 735 ) ملوما » بنشينى و مردم ترا ملامت . . . 2386 ؛ و گفتهاند : مستحقّ ملامت شوى ؛ و گفتهاند : خذاى - تعالى - ترا ملامت كنذ . « محسورا » زجّاج گويذ : يعنى مبالغه كردهء در آنچ بر نفس خوذ نهاذهء و حال تو بمنزلت كسى است كى « محسور » بوذ و آن از « حسر » بود و « حسير » كسى بوذ كى در سختى بغايت رسيذه بوذ . قتادة گويذ : پشيمان باشى در تفريط كردن ؛ و گفتهاند : مراد عاجز است ؛ و گفتهاند : « محسور » كسى بوذ كى مالش بكلّى بروذ ؛ و سبب نزول آيت دلالت مىكنذ كى « محسور » مكشوف است ؛ و آن از « حسرت عن الذّراع » بوذ ، اى كشفت ؛ و آن اصل كلمه است .
« إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ »
پروردگار تو - اى محمّد ! - رزق هر كس كى مىخواهذ فراخ مىگردانذ . آن را جارى مجراء ثوب مبسوط گردانيذ كى از غايت فراخي بهر جهتى رسيذه است .
« وَ يَقْدِرُ »
و تنگ مىگردانذ بر انك مىخواهذ
« إِنَّهُ كانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً »
مصالح بندگان مىدانذ ؛ چنانك در آيتي ديگر فرموذ :
« وَ لَوْ 2387 بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ »
يعنى اگر خذاى - تعالى - روزى بندگان فراخ گردانيذى نافرمانى خذاى - تعالى - كردندى در زمين .
قوله - تعالى - :
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 36 ]
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً ( 36 )
( 736 ) .
ابو عبيده گويذ : يعنى متابعت مكن چيزى را كى ندانى . قطرب گويذ : قفوت الرّجل بقبيح إذا راميته به ، مراد انداختن بوذ . محمد حنفيّه گويذ : مراد شهادة زور است ، و اصل آن از « قفا » است ؛ و گفتهاند : بهتانست يا چيزى كى ببهتان مانذ ؛ و گفتهاند : نهى است از قذف . فرّا گويذ : مقلوبست از « قيافت » و آن متابعت امر بوذ .
« إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا »
بدرستى كى گوش و چشم و دل را از احوال ايشان سؤال كنند ؛ و اين اعضا جارى مجرى عقلا داشت ، يعنى ايشانرا از