1 - اين كتاب داراى صد ميدان و هر ميدانى بطور متوسّط داراى ده منزل يا مقام است كه به صد ميدان و هزار مقام ناميده شده و در مورد آن كتاب به آيهء :
أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ . . .
تا . . .
لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ
استناد شده است .
خواجه براى تأييد تقسيم اين كتاب به هزار مقام دو نكته خاطرنشان كرده ، يكى آنكه پيغمبر دربارهء منزلهاى راه حق فرموده : ميان بنده و خداوند هزار مقام است و ديگر آنكه ذو النون مصرى آن منزلها را هزار علم خوانده و شيخ جنيد هزار كاخ ناميده و ابو بكر كتانى نيز هزار مقام گفته و استناد به همان آيه شده است .
2 - در تدريس و تعليم صد ميدان به شاگردان خود ، به آيه :
إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
استناد شده .
3 - براى هر مقام در ميدانها به آيهء :
ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ
استناد شده .
3 - در ميدان اول كه مقام توبه است به آيهء :
تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ
و آيهء :
وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
استناد شده .
4 - در ميدان دوّم كه مقام مروّت است به آيهء :
كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ
استناد شده .
5 - در ميدان سوّم كه مقام انابت است به آيهء :
وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ
و آيهء :
وَ ما يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَنْ يُنِيبُ
و آيهء :
أَوَّاهٌ مُنِيبٌ
و چندين آيهء ديگر مربوط به آن استناد شده .
6 - در ميدان چهارم كه مقام فتوّت است به آيهء :
إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ
استناد شده .
7 - در ميدان پنجم كه مقام ارادت است به آيهء :
مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا
و
مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ
و
مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ
استناد شده .
8 - در ميدان ششم كه مقام قصد است به آيهء :
مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ
استناد شده .
9 - در ميدان هفتم كه مقام صبر است به آيهء :
أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ
و آيهء :
وَ صابِرُوا .
و آيهء :
وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ
استناد شده .
10 - و در ميدان هشتم كه مقام جهاد است به آيهء :
وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ
استناد شده .
11 - در ميدان نهم كه مقام رياضت است به آيهء :
فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا
استناد شده .
12 - در ميدان دهم كه مقام تهذيب است به آيهء :
قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً
استناد شده است .
ما در اينجا به ذكر ده مقام از ده ميدان اكتفا كرديم و براى بقيهء مقامها و نود ميدان ديگر ، خوانندگان گرامى را به اصل كتاب صد ميدان و به اين كتاب ( خلاصهء تفسير بىنظير او ) حوالت مىدهيم كه براى اثبات و شرح و بيان همهء آن مقامها به آيات قرآن مجيد استناد شده است .
3 - تفسير ادبى و عرفانى قرآن مجيد
اين تفسير كه مجموعه و نمونه كامل آن دو كتاب است به همان سبك عرفانى است و امام احمد ميبدى فرزند ابو سعيد احمد بن محمد بن محمود در شرح و تفصيل اين تفسير در مقدمه مىنويسد :
« كتاب فريد عصر و وحيد دهر شيخ الاسلام ابو اسماعيل عبد اللّه انصارى در تفسير قرآن مجيد