كنيد روزى اندر روزگار حج .
فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ .
پس چو فاز گشتيد روز عرفه از كوه عرفات از پس فروشدن آفتاب .
فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ .
ياد كنيد خداى را به تسبيح و تهليل آن شب اندران مكان كان مشعر الحرام خوانند ، و آن جايگاه كوهى است مردمان فروبيستند به دعا .
وَ اذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ .
و چو بامداد فرخيزيد به مزدلفه ياد كنيد مر خداى را چنان كه رهنمودتان به مسلمانى ، و توفيقتان داد مر حج و عمره را .
وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ .
و شما پيش از ان كتان رهنمود از گمبودگان بوديد .
آيهء 199
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ .
كلبى گفت : همه عرب كه حج كردندى به عرفات ايستادندى و ز انجا فاز گشتندى جز حمس ، و حمس قريش بودى ، و كنانه و خزاعه و فرزندان عامر بن صعصعه . ايشان تا به مزدلفه بيش نشدندى و ز آنجا فاز گشتندى ، اين آيت بيامد :
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ .
از آنجا فاز گرديد از حج كه مردمان فاز گردند .
مفسّران گفتند : بدين ناس اهل يمن خواست .
وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
و آمرزش خواهيد از خداى مر گناهانتان را به موقف ، كه خداى آمرزگار گناهان استغفاركنندگان است از مومنان ، و بخشايندهى تايبان است .
ابن عبّاس گفت : بپرسيدند پيغامبر را عليه السّلم از همه اهل عرفات گناه كه بزرگتر ؟ گفتا : گناه آن كس كه حج نكند و از عرفات فاز گردد . و چنان گمان [ برد ] خداى مرورا نيامرزيدست .
آيهء 200
فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ [ 68 ] فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ .
ابن عبّاس گفت : عرب چو حج بكردندى اندر جاهليّت به نزديك مزكت خيف به منا بيستادندى و پدران را به نيكوكارى ياد كردندى ، پس از خداى خواسته خواستندى و زان جهان ياد نكردندى ، از ايراك بدان جهان نگرويدندى . چو خداى مر مسلمانان را به دين خويش كرامت كرد ، مومنان هم اين جهان خواستندى و هم آن جهان ، اين آيت بيامد :
فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ .
چو فارغ شديد از سنّتهاى حج ، ياد كنيد مر خداى را عزّ و جلّ به منا اندر مسلمانى به نيكوكارى ،