بدانيد كه چه خوانيد .
ياران دو گروه شدند . گروهى گفتند : بخوريم و اندر خانه بنشينيم و به جماعت ناييم ؛ و بهرى گفتند : هيچ خيرى نيست اندران چيزىكه ما را از جماعت فاز دارد . اندرين آيت مستى حرام بود . پس بيامد اسپس حرب احزاب :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ
« 1 » . آن هنگام خداى حرام كردمى را ، اندكى و بسيارى او را ، و آنچه مست كند و آنچه نكند ازو .
وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ .
ابن عبّاس گفت : چو خداى عزّ و جلّ حريص كرد مر مومنان را فر صدقه دادن پيش از آيت زكات بپرسيدند ياران پيغامبر عليه السّلم و گفتند : يا رسول اللّه ، چه مقدار نفقه كنيم فر درويشان ؟
قُلِ الْعَفْوَ .
بگوى مر ايشان را نفقه كنيد آنچه بيشى آيد از قوت شما .
مفسّران گفتند : چو مردى بودى كه مرورا خواسته بودى از زر و سيم يا گندم يا جو يا خرما فاز داشتى بدان مقدار كه بسنده بودى او را ، او عيال او را سالى ، و بيشى صدقه كردى فر درويشان . [ 84 ] پس منسوخ است اين آيت به آيت زكات .
كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ .
آيهء 220
فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ .
چنين پيدا كند خداى عزّ و جلّ مر شما را امرها و نهيهاى خويش ، و از حلال اين جهان و آن جهان ، تا شما بينديشيد اندر كار اين جهان و آن جهان ، تا بدانيد كاين جهان سراى بلاست و سراى فناست ؛ و آن جهان سراى بقاست و سراى لقاست . تا كار كنيد اندر سراى فنا مر سراى بقا را .
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ .
مقاتل گفت : چو آن آيت بيامد :
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً
« 2 »
.
مسلمانان خويشتن از نگاه داشت خواستهى يتيمان بكشيدند . يتيمان را اندران زيان اوفتاد .
ثابت بن رفاعه بيامد سوى پيغامبر عليه السّلم . مرورا پرسيد يا پيغامبر خداى ، روا
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 90 .
( 2 ) . سورهء نساء ، آيهء 10 .