در ظرف رطوبتدار كذارند به قدر يك ساعت وزنش زياده مىشود و امتحان ديكر آنكه ظرفى را بر آتش كذارند و مشك بر روى آن ريزند اكر از ان بوى نيكو آيد خالص است و الا مغشوش امتحان ديكر آنكه سر جوالدوزى را در سير زنند و در نافه فرو برند و ببويند اكر بوى بد از ان آيد مغشوش است و اكر بوى خوش از ان آيد اصلى و بهترين مشك مشك تبتي خالص به همان اصطلاح است و قوت آن ما دام كه در نافه است تا سه سال باقي مىماند و از نافه بيرون آورده تا يك سال
* طبيعت ان
كرم در سوم و خشك در دوم و شيخ الرئيس و ديكران كرم در دوم نوشتهاند و بعضى خشكي آن را غالب بر كرمى دانستهاند و بالجمله هرچند كهنه شود يبس بران غالب و حرارت آن ضعيف مىكردد
* افعال و خواص ان
ملطف و مفتح سدهها و محلل اخلاط غليظهء بارده و رياح و بالخاصية مفرح و مقوى دل و دماغ و سائر اعضاى رئيسه و حرارت غريزيه و اعضاى ظاهرى و باطني و مذكى حواس ظاهره و باطنه اعضاء الراس مذكي حواس ظاهره و باطنه از سامعه و باصره و شامه و ذايقه و با اندك قوت سكر و جهت ماليخوليا و خدر و فالج و لقوه و رعشه و صرع و ام الصبيان و سكته و بلادت و نسيان و سائر امراض عصبانى نافع و رسانندهء قواى ادويه است باعماق بدن و بوئيدن آن جهت منع نزلات و صداع بارد و سعوط آن با زعفران و اندك كافور جهت صداع بارد و به تنهائى نيز و سعوط آن به تنهائى و يا با جند بادستر و فلفل و دار شيشعان و امثال اينها جهت سكته و جميع امراض باردهء دماغيه و تمريخ آن با روغن بان بر مقدم دماغ و با ادهان حاره بر فقرات ظهر جهت خدر و فالج و استرخا با تكرار عمل و استدامت بر ان و طلاى آن نيز و اكتحال آن جهت ظلمت بصر و رفع بياض رقيق و دمعه و ظفره و نشف رطوبات چشم و رسانندهء قواى ادويه بطبقات آن اعضاء الصدر و الغذاء و النفض مفرح و مقوى قلب و رافع خفقان بارد سوداوي و توحش و غشي و وحشت و غم و وجع فواد و سقوط قوت و ضعف دل و رافع اسهال و حابس بطن و رياح امعا و فرزجهء آن معين بر حمل است و طلاى آن با روغن خيرى مقوى و محرك باه الزينة نيكو كنندهء رنك رخسار شربا و لطوخا السموم آشاميدن آن دافع ضرر سموم مشروبه و ملذوعه و ادويهء سميه خصوص بيش و قرون السنبل المضار مضر محرورين و مصدع ايشان خصوصا در بلاد حاره و فصل كرما و اكثار آن باعث زردى رنك رخسار و بدبوئى دهان مصلح آن كلاب مقدار شربت آن تا نيم درم بدل آن يك وزن و نيم آن ساذج هندى و در اوجاع عصب دو ثلث وزن آن جند بيدستر يعنى در سعوط و طلا و مشروب و جوارشات و حبوب و دواء المسك باقسام و معجون مسك در قرابادين كبير بتفصيل مذكور شد *
* مسير *
بفتح ميم و كسر سين و سكون ياء مثناة تحتانيه و راء مهمله
* ماهيت ان
اسم مرباى كدو است و بهترين مرباها است و واضع آن بقراط اولا او آن را با عسل ساخت پس توسعه يافت و با شكر نيز ساختند و بهترين آن عسلى ست صنعت آن آنست كه بكيرند كدوى رسيدهء جيد را و پوست و ما فى الجوف آن را جدا كرده و لب آن را شرحه شرحه بريده و با لوزهاى كوچك و در آب صافى آهك كذارند زمانى پس برآورده پاك شسته در آب خالص شيرين طبخ دهند تا پخته كردد و ليكن مضمحل نكردد پس درآورده نشف رطوبت آن را از پارچهء پاكيزه نمايند و در عسل كف كرفته بقوام آورند و يا شيرهء شكر صافى دو برابر آن ريزند و بران بكذارند تا عسل و يا شيرهء شكر در ان منجذب كردد و اكر رطوبت آن عسل و يا شيرهء شكر را رقيق كرداند تبديل نمايند و يا دو سه جوش خفيفى دهند و با كلاب و اندك مصطكى سوده خوشبو سازند و به كار برند و در قرابادين كبير بتفصيل ذكر يافت
* طبيعت عسلى ان
مائل بكرمي و شكرى آن معتدل
* افعال و خواص آن
مفتح سدد و ملطف اخلاط و مدر فضلات و مسمن بدن و محرك باه اعضاء الراس و الصدر و الغذاء مولد خون صالح و مانع صعود ابخره بدماغ