و تحليل خنازير و انفجار دماميل و جراحات خام بدون اذيت و قروح را التيام دهد و چون بكوبند تازهء تر آن را و با پيه كردهء بز سرشته بر اورام هر نوع كه باشد ضماد نمايند به زودى تحليل دهد و جبر كسر نمايد و چون در زمين كودى كنده به آتش كرم كنند و چون كرم شد آتش را برآورده در ان كرماكرم فراسيون را فرش نمايند و عليلى كه از برودت و رياح زمينكير شده باشد بدن او را چرب كرده بر روى آن بخوابانند و از فراسيون بران فرش نمايند و بر او لحافى بپوشانند و دران همان قسم خوابيده باشد تا كرمي آن زائل كردد در رفع مرض او مجرب كفتهاند و چون در خمى كه آب انكور مقدار يك ماطويطس باشد و مكوك برك تازهء فراسيون را كوبيده ريخته سر آن را پوشيده سه ماه بكذارند پس برآورده صاف كنند و بنوشند در دفع اورام باطنى و امراض سينه و دفع فضلات و مواد بارده بغايت نافع دانسته و كفتهاند از اكبر ادويه است در ان امور المضار مضر كرده و مثانه در غايت مضرت به حدى كه اكثار آن موجب ادرار خون و بول الدم مىكردد مصلح آن كثيرا و عسل و سنبل الطيب و رازيانه را بعضى بادزهر آن دانستهاند و مقوى فعل آن مقدار شربت آن تا سه درم صاحب منهاج نيم درم كفته بدل آن در امراض سينه پرسياوشان و در تحليل رياح چهار دانك وزن آن لبان و دو وزن آن اسارون و در اسهال لزوجات و تسكين مغص و كويند بدل آن افتيمون و انيسون است و كويند به وزن آن لاغيه و در تحليل طحال و غيره اشق
* فرس *
بفتح فا و را و سين مهملتين بفارسي اسپ و بتركي آت و بهندى كهورا بضم كاف عجمى و خفاى ها و سكون واو و فتح راء هنديه و الف نامند
* ماهيت ان
حيوانى است معروف و از حيوانات ديكر ماكول اللحم اهلى كرمتر و بهترين مركوبات و خوش هيئتتر آنها و مودب و مروضتر و بافراست و اصناف مىباشد از نجيب و غير نجيب و بچهء آن را بعربي مهر و بفارسي كره نامند
* طبيعت كوشت آن
در آخر دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
خوردن آن مورث شجاعت و قساوت قلب و كباب آن با شير مقوى باه مبرودين اعضاء الراس كفتهاند چون زوائدى كه بر زانوى فرس مىباشد بكوبند و با سركه بياشامند صداع را زائل كرداند اعضاء النفض آشاميدن انفحهء آن به قدر نيم مثقال جهت اسهال مزمن و قرحهء امعا و ذرب و بدستور لحم محرق آن قاطع اسهال رطوبى و كباب آن مولد خلط فاسد مضر محرورين و مصلح آن جوش دادن و مهرا پختن آن و آشاميدن دوغ و آب انار بالاى آن بايد كه آب بران نياشامند الاورام و البثور طلاى محرق پوست مهر يعنى كرهء آن با موى با آب پراكنده كنندهء بثور و سركين آن مانند سركين حمار است در خواص و خون تازهء كرم آن از جملهء سموم و مسهل و اعراض و علاج آن مانند دم ثور است و در بقر مذكور شد و عرق آن نيز در عرق ذكر يافت الزينة طلاى خون آن تغيير دهندهء رنك وضح و ذرور پوست سوختهء آن با موى رافع جوششها است الخواص كويند چون دندان آسياى آن را بر ساق بندند از حركت ماندكي نيابند و اكر دندان آن را بر كردن كودك بندند دندان او بي الم برآيد و سم آن را در خانهء كه موش بسيار باشد دفن كنند موشان بكريزند و عرق آن را كه برزها و طفل بمالند موى نروياند و نيز بواسير دفع نمايد و قطور آن در كوش جهت تسكين درد آن و در بيني جهت رعاف و اكر پاى حيوان چهارپا را بدم اسپ بندند لنك شود و اكر بر در خانه موى دم آن را بكشند كيك در ان خانه داخل نشود و فرس بحرى را بفرنكى اورهب كانيس نامند كويند از خواص آنست كه چون خواهند بر عضوى موى برآيد خاكستر آن را با قير و با پيه بز سرشته بمالند موى برويد و ذرور آن جهت خشك كردن جراحات و رويانيدن پوست بر ان موثر است *
* فرفيون *
بفتح فا و سكون را و ضم ياء مثناة تحتانيه و سكون واو و نون و توهم كرده كسى كه بكسر فاء دوم خوانده و آن را