و هو فى جوفه لم تمسه النار * و قال صلى اللّه عليه و آله و سلم قلب المؤمنين حلو يحب الحلوة و قال صلى اللّه عليه و آله و سلم نعم الشراب العسل يرعى القلب و يذهب برد الصدر و قال صلى اللّه عليه و آله و سلم من بريد الحفظ فلياكل منه و نيز در حديث است كه هركه ارادهء شفا داشته باشد بايد كه صبح ناشتا عسل با آب باران ممزوج كرده بياشامد و جالينوس كفته هيچ چيز بهتر از عسل نيست در نفع از براى بدن و علاج اكثر امراض و از براى سرشتن ادويه جهت آنكه بسبب لزوجت و غلظت قوام باعث سرعت امتزاج و حفظ آنها است از تلاشي و فساد و بسبب حلاوت محبوب طبائع و لذيذ و دافع بشاعت و رسانندهء قواى ادويه است بسرعت در تمام بدن و غير اينها از فوائد كثيره * امراض الراس و الصدر و المعدة و الكبد و غيرها * آشاميدن آن با مصطكى جهت جلب رطوبات و فضول دماغي و فالج و لقوه و استرخا و خدر و امثال اينها و تقويت معده و اشتها و دفع رياح و لزوجات و تفتيح سدد و قولنج و تقويت معده و شهوت طعام و باه و با كندر جهت تنقيهء صدر و قصبهء رئه و استسقا و يرقان و طحال و تفتيت حصاة و عسر البول و انواع رياح و ايلاوس و دفع سموم و با آب خصوصا آب باران مرطب اعضا و مقوى باه و ضغطه و مدر و منقى قرحهء امعا و مثانه و مفتت حصاة و رافع عسر البول و بالخاصيت مسكن عطش و قئ نمودن بدان جهت تنقيهء معده الفم و الحلق غرغرهء آن جهت تحليل ورم عضلات جانب حلقوم و لوزتين و تنقيهء جراحت كام و زبان و حلقوم و لوزتين و بدستور تحنك بدان و مضمضه بدان با سركه جهت استحكام لثه و رويانيدن كوشت آن و تقويت دندان و جلاى چرك و سفيد كردن آن خصوص كه بانكشت بردند انها بمالند و در هر ماهي سه چهار مرتبه به عمل آورند و شبه نموده كسى كه آن را مرخي دانسته باعتبار آنكه شيرينيها همه مرخياند و وجه شبه آنست كه شيرينى را مطلق اخذ نموده و فى الحقيقت شيريني با رطوبت مرخي است نه شيريني با يبوست و عسل حار يابس است بالاتفاق العين اكتحال آن بتنهائي و يا با آب پياز و با نمك اندراني جهت جلاى بصر و دفع حكه و جرب و دمعه و بياض و نزول آب در ان الاذن قطور آن در كوش با نزروت و نمك سنك جهت رفع رياح و دوى و قطع مده و رطوبات سائله از ان و تسكين اوجاع باردهء آن و ثقل سامعه و بدستور قطور آن با زهرهء كاو تازه و يا به آب برك نيم تازه و يا با شير بز و يا لبن نسا و يا با سفيدهء بيضهء مرغ الصدر آشاميدن و لعق غليظ آن با روغن كل جهت سرفهء بارد الامعا تحقين بدان با آب بارنك جهت قرحهء امعا و تحليل اورام آن نافع با تكرار عمل و بتنهائي با حقنها مقوى عمل آنها اعضا التناسل و الرحم ضماد آن بعد از حمام مكرر باعث تقويت قضيب و عظم آن و حمول آن جهت علل رحم زنان نفساء الاورام و البثور و الكلف و غيرها ضماد آن با آرد كندم جهت تحليل اورام و نضج دماميل و با سركه و نمك جهت تحليل اورام و رفع كلف و با قسط جهت كلف و با نمك جهت رفع آثار ضربه و صدمهء كه بادنجاني رنك شده باشد و با عذبه جهت تنقيهء اوساخ جروح و بردن كوشت زائد و التيام زخم آنها و با زراوند طويل و آرد كرسنه جهت التيام زخمهاى عميقه مجرب و با زراوند طويل و آرد كرسنه و بادام تلخ و حب المحلب و آرد جو جهت ادرار عرق و با انزروت جهت جلاى قروح و بردن كوشت زائد و بادويهء بهق و برص و كلف دافع آنها و با نوشادر جهت بهق و برص و مطبوخ آن با شبت جهت رفع آثار ضربه و قوبا و طلاى آن با روغن كل جهت قروح شهديه و سائر قروح حادثه از بلغم مالح و جهت تقويت بدن و بتنهائي جهت رفع قمل و صئبان كه بفارسي رشك نامند و بر جسد اموات حافظ آنها است از سرعت فساد و همچنين ماليدن آن بر لحوم و شحوم
و غيرها السموم لعوق و يا آشاميدن آن با آب كمون جهت فطر قتال و كزيدن سك ديوانه و غليظ آن با روغن كل جهت نهش هوام و قئ نمودن
مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 603
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٦٠٣