رفع اعيا و كچلي و چرك بدن و عفونت عرق و جلوس در ان جهت امراض رحم و مقعده و مضمضه بطبيخ آن با سركه جهت درد دندان و بخور آن جهت اخراج مشيمه و ادرار حيض با تكرار عمل و دخان آن مانند دخان كندر و قطران است در نفع جهت ريختن موى مژه و ابرو و كداختن ماق و تاكل آن و دمعه و ضعف بصر و سلاق و جرب نافع و ضماد برك تازه كوبيدهء آن جهت نزف الدم جراحات تازه و چوب آنكه بدستور چوب چيني و عشبه استعمال نمايند مؤلف تذكره نائب مناب چوب چينى در علت آتشك و امثال آن دانسته و چون ريزه نموده با سركه بجوشانند و مضمضه بدان نمايند درد دندان را تسكين دهد و همچنين چوب آن را چون در دهان نكهدارند و پوست بيخ آن قابض و مجفف و دو مثقال آن جهت اسهال و سحج مفيد و ذرور آن جهت سوختكي آتش و آب كرم و رفع الم ضربه و سقطه نافع و حب صنوبر كبار در دوم كرم و در اول تر و قوت آن تا يك سال باقي است
* افعال و خواص آن
مبهي و مشهي طعام و مقوى اعصاب و اعضا و باه و مفتح سدد و كاسر رياح موذيهء حاده و جهت فالج و لقوه و خدر و كزاز و رعشه و قروح رئه و اوجاع مفاصل بارده و امراض جكر و يرقان و استسقا و درد كرده و مثانهء حادث از حراقت مرهء صفرا و لعوق آن با عسل هر روز مقدار سه مثقال جهت فالج و رعشه مجرب و جهت امراض رئه و تنقيهء آن از اخلاط غليظه و تنقيهء كرده و سرفهء كهنه خصوصا با دوشاب مفيد و آشاميدن آن با تخم خيار جهت ادرار نمودن بول و منع قرحهء كرده و مثانه و با عصارهء بقلة الحمقا جهت تسكين درد معده و تقويت ابدان ضعيفه و قمع رطوبات فاسده و مطبوخ تر و تازهء كوبيده با پوست آن با طلا كه صاف كرده هر روز مقدار چهار اوقيهء آن را بنوشند جهت سعال مزمن و قروح رئه و مداومت خوردن حب الصنوبر كبار جهت استحكام اعضاى مسترخيه و سختي كوشت شراب آنكه كوبيده در آب انكور اندازند مانع نزلات و سرفه و هاضم و قاطع اسهال رطوبى و استسقا و ضماد آن با افسنتين بر معده جهت رفع مغص آن مفيد مقدار شربت از حب آن تا دو درم و از عصارهء آن سه درم و از طبيخ آن يك اوقيه و حب الصنوبر بطي الهضم و مضر محرورين و مصدع و مغثي مصلح آن سكنجبين و فواكه حامضهء قابضه است مانند انارين و به و موافق مبرودين و در ايشان محتاج بمصلح نيست و در امر باه با كنجد و عسل بهتر كه مقوى آنست و بايد كه زياده از نيم اوقيه كه يك يك دانه تنقل نمايند زياده تناول نكنند بدل آن در تقويت باه شقاقل و حب المحلب و در علل معده و احشا حب الغار و حب الصنوبر صغار مسهل بعصر است بسبب قوت قبضى كه دارد و جهت امراض سينه و كرده و مثانه قويتر از كبار و در سائر افعال مانند آن و اكثار آن باعث مغص و التواى امعا مصلح آن در آب كرم با روغن كنجد خيسانيدن آنست يك روز و كرم سبزى كه در درخت صنوبر بهم مىرسد در سميت مانند ذراريح است و از خوردن آن زبان و كام و حلق ورم كند و معده و رودهها نيز و در تمام بدن سوزش و حرارت بهم رسد و ضعف عظيم رو دهد علاج آن علاج ذراريح است
* فصل الصاد مع الواو *
* صوف *
بضم صاد و سكون واو و فا بفارسي پشم نامند
* طبيعت سياه ان
و كرمتر از سرخ آن و از سفيد بسيار كرم و تر و مجموع آن در آخر دوم كرم و خشك و بهترين آن نرم و خالص آنست
* افعال و خواص ان
سرخ آن جهت شرى بيعديل و كماد سرخ آن در شراب كرمتر كرده جهت رفع سرفه و نزلات رقيقه و درد سينه و اوجاع ضربه و سقطه مجرب و با روغن كل سرخ محلل اورام و ترياق زخم سك ديوانه كزيده و پوشيدن جامهاى پشمين مسخن و مجفف بدن و مورث خارش و صلبكنندهء جلد است و افتراش آن جهت صاحبان نقرس نافع و محرق مغسول و غير مغسول آن در خواص مانند شعر