كمتر و ضعيف العملتر خصوص از داخل و سوم سميخاني بفتح سين مهمله و كسر ميم و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح خاء معجمه و الف و كسر نون و ياء نسبت نام بلدى از بخارستان است و آن را صبر فارسي نيز نامند و اين زبونترين اقسام است و سياه رنك غير صافى شبيه بدردى و رملي و ديرشكن و بدبو و سخيف و سبك و بسيار ضعيف العمل از خارج و از داخل غير مستعمل و محمد بن احمد دينورى نوشته كه يك قسم ديكر نيز مىباشد مشهور بحضرمي و اين بعد از سقوطرى و بهتر از هندى و فارسي است و بعضى اين قسم را يماني كفتهاند و قوت صبر تا چهار سال باقي مىماند يعنى كمتر از چهار سالهء آن قوى العمل و از چهار سال كذشته تا هفت سالهء آن بسيار ضعيف العمل و غير مستعمل و بايد كه مبالغه در سائيدن آن نمايند تا بخمل معده بچسپد و خوب عمل نمايد و جوانان و صفراوى مزاجان و محرورين و صاحبان ضعيف الاحشا بتخصيص صاحبان ضعيف امعا و ماساريقا و جكر و علل مقعده و بواسير و كسانى كه در ابدان ايشان خون غالب و عروقشان ضيق باشد و در هواهاى بسيار كرم و يا بسيار سرد از استعمال آن اجتناب نمايند و همچنين هنكام بودن طعام در معده كه مبادا با طعام آميخته آن را فاسد سازد و صبر را مغشوش با اقاقيا و صمغ عربي و امثال اينها مىنمايند و فرق برائحه و طعم و صلابت آنست كه اهل خبرت مىشناسند
* طبيعت ان
در دوم كرم و خشك و بعضى در سوم خشك و بعضى در اول خشك كفتهاند و قول اول اصح مىنمايد و تلخي طعم و قبض آن دلالت بر مركب القوى بودن آن دارد و اين اقوى است
* افعال و خواص ان
مفتح سدد و كبد و غير آن و محلل رياح احشا و مسهل اقوى هر خلط مهياى مجتمع در معده و سر و مفاصل و غيرها و ضعيف الاثر در غير آن و جاذب از اقاصي بدن و منقي معده و عروق از اوساخ و مسهل و مخرج سودا و بلغم غليظ و مائى و صفرائى و زائل كنندهء يرقان به قوت اسهال و تفتيح سدهء كبد و بهترين دوائي است براى معده و منقي و مقوى آن است و مقوى قوت باصره و سائر حواس و دافع ماليخوليا و حديث نفس و اكثر امراض دماغي حادث بمشاركت معده زيرا كه معده را به آنها كمال شركت است و منوم و مجفف بيلذع خصوصا مغسول آن و ملصق نواصير غائره و مدمل قروح عسرة الاندمال خصوص كه در دبر و مذاكير باشد و مانع خباثت مواد آنها است و اكر پيش از برآمدن عرق بدني يعنى اول هنكام ظهور علامات آن سه روز پي هم بدين ترتيب بخورند كه روز اول نيم درهم و روز دوم يكدرهم و روز سوم يكدرهم و نيم و قدرى بران موضع كذارند مادهء آن را بتحليل برد و باطل سازد و آشاميدن يك مثقال و نيم آن با آب نيم كرم اسهال معده نمايد به قوت و تنقيهء آن كند از فضول و با ماء العسل اسهال بلغم و صفرا نمايد و كاه است كه چون صبح و شام چند حبه از ان با مصلحات آن و راتينج و عسل كفكرفته بقوام آورده سرشته فرو برند به آب كرم اسهال بطن نمايد و فاسد نكرداند طعام را در معده و اوجاع معده را در يك روز زائل كرداند و با مصطكى منقي دماغ و با غاريقون جهت مفاصل و ربو و تنقيهء سينه و يك درم آن با آب سرد جهت نفث الدم و يرقان و با كل سرخ و مصطكى جهت امراض معده و با ادويهء مناسبه جهت جميع امراض سوداويه و اخراج اقسام كرم معده و امعا و امراض طحال و كرده و رفع تشنكي حادث از صفراى مخلوط ببلغم و اعاده كردن شهوت طعام باطل شده و اصلاح و التهاب حادث در لهاة از حرارت صفراى كائن در معده و با ادويهء مسهله و رفع ضرر آنها از معده چون به اطفال شيرخواره با ادويهء مناسبه بخورانند كرم شكم ايشان را دفع نمايد و اكر بطفل نخورانند و بمرضعهء او بخورانند نيز همان اثر دارد باعتبار تاثير در شير او در طب قديم است كه چون مسهل سودا است اكر سه روز پيهم هر روز مقدار يك مثقال آن را بخورند و سه روز ترك نمايند و باز سه روز بخورند و همچنين عقدها و كرههاى مزمنهء قديمه را بتحليل برد مقدار شربت معتدل آن يك مثقال و يك نيم درهم