غريبة و مولد خلط صالح و مسكن تشنكي و سرفهء حار چون با آب انار و روغن بادام طبخ نمايند و طلاى عصارهء آن با روغن كل جهت صداع شمسي احتراقي و ضماد آن جهت جرب و حكه و اورام حاره و خراج و قروح و ورم چشم و ثآليل و قروح باطني و شهديه و غليان خون نافع و بطئ الهضم و مضر مبرودين و قاطع باه و مصلح آن جوارشات حاره و جهت محرورين نافع و مسكن سرفه و عطش عارض از حرارت و مرهء صفرا خصوصا جوش داده و پختهء آن با روغن بادام شيرين و آب انار شيرين و كشنيز تر تازه يا خشك و طلاى آب آن جهت صداع عارض از احتراق شمس نافع و تخم آن سرد و خشك و رادع و جهت امراض حاره و اورام كرم شربا و ضمادا مفيد و صاحب دستور الاطباء نوشته كه بيخ آن را چون با آب بسايند و بر عرق مدني كه بفارسي رشته و پيو و بهندى نارو نامند بمالند نافع است مضر كرده مصلح آن شكر مقدار شربت آن تا سه مثقال است
* بقلهء حامضه *
به فارسى ترهء خراساني و ساق ترشك و بهندى ساكچوكه نامند
* ماهيت ان
قسمى از حماض بزرك ورق بىساق است و از برك كرنب كوچكتر و در جاهاى نمناك مىرويد و طعم آن ترش
* طبيعت ان
در دوم سرد و خشك و كويند در اول
* افعال و خواص آن
شكم ببندد و مرهء صفرا را سودمند بود و اشتهاى طعام آورد هر كاه نقصان از حرارت باشد و محرور المزاج را نافع و مبرود را مضر و عصب را بدستور مصلح آن عسل است
* بقلة البرارى *
آن را بقلة الرمل نيز نامند جهت آنكه منبت آن اكثر صحراهاى رملي است
* ماهيت ان
نباتى است از كاسني برى كوچكتر و بيخ آن پهن بر روى زمين و كل آن زرد بخلاف قنابرى كه بيخ آن بر زمين فرورفته است و طعم آن با اندك شورى و تلخي و در آخر زمستان مىرويد و در آخر نيسان ماه رومي مىخورند و تخم آن شبيه به پنبهدانه است
* طبيعت ان
در اول سرد و در رطوبت معتدل و كويند كرم و خشك است
* افعال و خواص آن
مصلح امزجه و سريع الهضم و جهت خفقان قلب و خشبوئي دهان و استحكام لثه و تقويت عمور يعنى كوشت بن دندانها و تقويت قوت هاضمه و معده و كبد و احشا نافع و صفرا را دفع نمايد و بخور عرق آن جهت حمى ربع و حمى بلغميه نافع و از خاصيت آنست كه چون زير جامهء خواب كذارند خوابهاى خوب بينند
* بقلة الرماه *
بضم راء مهمله و فتح ميم و الف و ها
* ماهيت ان
نباتى است برك آن شبيه ببرك بار تنك و از ان ريزه تر و مائل بغبرت و بيخ آن باريك و پر شعبه و بيرون آن سياه و اندرون آن سفيد و منابت آن اكثر بلاد مغرب و ارمينيه و جزائر و خوز است و هر سال در بهار مىرويد و تا اواسط تابستان مىماند
* افعال و خواص آن
پوست بيخ آن را چون بكوبند و بفشارند و عصارهء آن را كرفته طبخ نمايند تا غليظ و سياه مانند زفت كردد بر هر پيكان تيرى و حربه كه بمالند و بهر حيوانى كه بزنند و به خون آن برسد آن را در ساعت مىكشد و اهل اندلس بيخ مقشر آن را بجاى كندش استعمال مىنمايند در نهايت كرمي و خشكي و سه درهم آن كشنده است بقئ
* بقلة الاوجاع *
بيوناني آن را قاقاليا و اهل مغرب توجره نامند
* ماهيت ان
نباتى است مغربي و منبت آن بوادى افريقيه در طعم شبيه بانيسون و با اندك تلخي
* طبيعت ان
در اوائل دوم كرم و خشك و جهت درد شكم هر شخصى در هر زمانى مفيد است
* بقم *
بفتح باء موحده و قاف و ميم
* ماهيت ان
درختى است عظيم منبت آن سواحل هند و زيرباد و دكهن و زنكبار و برك آن مانند برك بادام و كل آن بسيار زرد و ثمر آن مدور مائل بسرخي و در آخر سرخ مىكردد و بعد رسيدن سياه و شيرين