معرب قرواليون يونانى است و برومي قولوريون و بلغتى قوالن و بعربي ناشف نامند
* ماهيت آن
آنچه مشهور است كه بيخ مرجان است اصلي ندارد بلكه سنكى است سرخ پرسوراخ مانند خانهء زنبور و ليكن سوراخهاى اين از ان باريكتر و صلب و در سواحل درياى عمان و يمن و فارس و مالديب و غيرها در زير آب تكون مىيابد و صاحب شفاء الاسقام نوشته كه كفتهاند كه آن نبات بحرى است و در جوف دريا مىرويد و چون از دريا برآورند و هوا بدان برسد سخت و صلب مىكردد و نوشته كه مستعمل در دواء المسك بسد است زيرا كه خوب نرم سائيده مىشود و تهنشين طرف نمىكردد بخلاف مرجان و آن سفيد و سياه نيز مىباشد سياه آن صلبتر و سفيد آن رخوتر از سرخ آن است و بهترين آن سرخ صلب شفاف بىرمل است
* طبيعت ان
در اول سرد و در دوم خشك
* افعال و خواص آن
مفرح و قابض و مجفف و دافع وسواس و جنون و صرع و خفقان و ضعف معده و فساد اشتها و سنك مثانه و كرده و سپرز و بواسير و قاطع نزف الدم و نفث الدم و اسهال دموى و ذوسنطاريا كبدى و قروح امعا و عسر البول و نيم مثقال آنكه با نصف آن صمغ عربي با سفيدى تخممرغ سرشته با آب سرد بنوشند جهت قطع نزف الدم باطنى و نفث الدم مجرب خصوصا سوختهء آن و محلل خونى كه در دل منجمد شده باشد خصوصا محرق آن و ذرور آن جهت خوردن كوشت زائد زخمها و رفع آثار آن و محرق آن جهت نزف الدم ظاهرى و تقويت دندان و زائل كردن زردى آن و اكتحال محرق و مغسول آن جهت دفع بثورات و تقويت باصره و دمعه و جرب و صلاق و امثال آن و قطور آن با روغن بلسان در كوش جهت ثقل سامعه و كرى و امين الدوله كفته كه چون سه روز هر روز چهار دانك آن را با سكنجبين بنوشند جهت رفع ورم سپرز و سدهء آن مفيد و بدستور با آب محرق آن درين امر قويتر و همچنين در جميع افعال مذكوره و محلول آن را در دفع جذام مجرب دانستهاند مضر كرده و مورث تهوع مصلح آن كثيرا بدل آن جهت حبس خون به وزن آن دم الاخوين مقدار شربت آن تا يك مثقال و تعليق آن بر معده جهت رفع جميع علل آن نافع و از خواص آنست كه چون طلا و نقره را از هريك به قدر بسد درهم كداخته انكشترى يا نكين داني از ان ترتيب دهند و بسد را در ان نصب كنند در حينى كه قمر و شمس در حد اتحاد خود مقارنت با زهره داشته باشند و صاحب صرع آن را با خود نكاه دارد در حال صرع او بر طرف شود و دارندهء آن را هركز غمى نرسد و از چشم بد ايمن ماند و محرق مغسول نوع سياه آن بغايت مقوى دل و صنعت احراق آن آنست كه ريزه ريزه كرده در كوزهء خزفى مطين كرده در تنور كذارند يك شب پس برآورده سائيده استعمال نمايند و بايد كه بسرحد رماديت نرسيده باشد و اقراص بسد و معجون آن در قرابادين كبير ذكر يافت
* بسر *
بضم با و سكون سين و راء مهملتين
* ماهيت ان
غورهء خرما است كه زرد و مائل بشيريني شده باشد و مراتب هفت كانه خرما در حرف التاء در تمر ان شاء اللّه تعالى مذكور خواهد شد و بسر مرتبهء چهارم آنست و در هر مرتبه حرارت آن مىافزايد
* طبيعت آن
در اول كرم و در دوم خشك
* افعال و خواص آن
مقوى معده و حرارت غريزى و قابض و جهت امساك بطن و نفث الدم و بواسير و خائيدن آن جهت تقويت لثه و استحكام آن و منع آن از قبول آفات نافع و دير هضم و مسدد و مولد خلط خام و نفخ و رياح خصوصا آنچه بسبب سردى هواى بلد خام مانده باشد و همچنين صعيدى آن و قبض بسر زياده از قسب است و چون سر را با عتيق آورد مالى كه شراب مصنوع از آب باران و عسل است بياشامند التهاب را ساكن و حرارت غريزى را قوى كرداند و نبيذ بسر بسيار خوشبو و مسكر و مقوى معده و امعا و شديد القبض و ممسك بطن است و بهترين بسر رسيده سبك آن است بكمال رسيدكى رسيده شروع بافتادن از خوشه نمايد و مصلح نفخ و قشعريره و نافض