سبب آن : يا خون صفراوى است و يا بلغم مالح بَورَقى كه آن نيز بلغمى است مخلوط به صفراء .
علامت دموى آن : حمرت . و شدّت خارش . و حرارت ملمس . و سوزش دانهها . و در روز ، ظهور و هيجان آن بيشتر مىباشد از شب .
علاج آن : فصد اكحل است ، اگر علامات غلبه خون ظاهر و بين باشد . و آشاميدن انارين با شيرخِشت و يا سكنجبين با عرق نيلوفر و بزرقطونا و يا شيرهء عنّاب در عرق نيلوفر و يا بيد و يا سكنجبين و خاكشى يا شيرهء تخم خرفه و يا بزرقطونا و يا خاكشى و شيرهء عنّاب .
و اگر در آن صفراويت باشد و دم غالب نباشد ، احتياج به فصد نيست ، همان ادويه و يا آلو بخارا ، بيست دانه و تمر هندى ، پانزده مثقال ، زردآلوى خشك نيز پانزده مثقال بخيسانند و آب آن را گرفته ، با شيرخشت ، ده مثقال و يا به تنهايى بدون شيرخِشت بنوشند . و عرق كاسنى در اين ، به جاى آب و عرق نيلوفر داخل نمايند .
و آب برگ كاسنى تازه و يا سكنجبين و خاكشى سنگ شو نموده و يا آب برگ كاسنى مطبوخ با سكنجبين و خاكشى بنوشد ، كه بسيار نافع است . و صندل سرخ و يا گل ارمنى با آب برگ كاسنى تازه و اندكى سركه سوده ، بر بدن بمالند .
و غذا ، دوغ و يا چلاو و يا نان و يا پهتى ماش و عدس با چلاو يا آش غوره و يا زرشك و يا ليمو و يا تمر هندى و امثال اينها تناول نمايند . و گوشت و شيرينى ترك نمايند .
و اگر ضعيف باشد ، گوشت برّه و يا بزغاله و يا خروس بچّه و يا ماهى تازه مناسب است . و از ميوهها ، آلوبالو و آلوچه و آلو زرد و انارين و يا انار ميخوش و كاهو و خيار و هندوانه و كدو و اسفناج مناسب است . و آب نيم گرم بر بدن ريختن و بدن را با سَبوس گندم و تخم خربزهء كوبيده شستن ، بسيار مفيد و ماليدن آب غوره به تنهايى و يا با صندل سرخ نيز نافع است .
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 1410
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص١٤١٠