است ؛ لهذا خوردن اين مناسب [ است . سفوف حمّى همراه با اسهال و ورم دست و پا ] صنعت آن : ريوند چينى ، چهار مثقال ؛ ورق گل سرخ ، پنج مثقال ؛ پوست بيرون پسته و گشنيز خشك ، از هر يك دو مثقال ؛ عود قمارى و مصطكى ، از هر يك يك مثقال ؛ قَرَنفُل ، آمُلَهء منقّى ، از هر يك نيم مثقال ؛ اجزاء را نرم كوبيده ، بيخته ، سفوف سازند و در وقت حاجت ، يك مثقال آن را با گلاب بنوشند . و اگر يك روز در ميان بنوشند ، بد نيست . و اين سَفوف ، اكثر اسهالات كهنهء با تهبّج « 1 » اطراف را مفيد است . و اطفال را نيز نافع است .
به اين مقدار ، ختم نموده شد مبحث معالجات امراض مختصّه و حمّيات را ؛ از براى بصيرت مسافران ، كه اگر اتّفاقاً در بين راه مبتلا به مرضى و حمّياتى گردند و طبيب معالجى حاضر نباشد ، خود اگر با اين قوانين تدبير نمايند ، اميد از فضل و كرم جناب اقدس الهى است كه شفا كرامت نمايد .
فصل بيست و سوم از مطلب دوم :
در بيان امراض غير مختصّه [ كه ]
از آن جمله « اورام » و « بُثُور » است
بدان كه ذكر جميع انواع اورام و بثور ، لايق حال اين مختصر نيست ؛ إن شاء الله تعالى در كتاب « امراض غير مختصّه » به شرط حياتِ مستعار به تفصيل مذكور خواهد گرديد . و بعض افراد آنها را كه بدون حضور و تشخيص طبيب حاذق كامل مىتوان معالجه نمود ، اين جا ذكر مىنمايد :
يكى ، شَرى است
آن ، دانههاى كوچك بسيار است مايل به سرخى كه در ظاهر جلد به هم مىرسد . و گاه در ميان آنها دانههاى بزرگ نيز مىباشد . و بسيار فرو رفته در جلد و گوشت نمىباشد . و خارش بسيار مىنمايد . و اكثر آن است كه مجموع آنها به يك دفعه بروز مىنمايد .
هامش
( 1 ) . الف و ب : ( تهيج ) آمده اما صحيح ( تهبّج ) است .