و عنّاب و سپستان ، از هر يك ده دانه ؛ جوشانيده ماليده صاف كرده ، با دو مثقال ترنجبين ميل نمايند ، تا سه روز در روز سوم ، همين منضج را به اضافهء مويز منقّى بيست دانه و پوستِ هليلهء زردِ ، نيم كوفته چهار مثقال ؛ فلوس خيارشنبر و تمر هندى ، از هر يك ده مثقال ؛ و روغن بادام ، دو مثقال ، كه سه مثقال سورنجان سوده بر آن پاشيده باشند ، بياشامند .
و اگر در شبِ روز مسهل ، سه مثقال اطريفل صغير را با يك مثقال سورنجان كوبيده سرشته بخورند و صبح آن ، آن مسهل را بياشامند ، بهتر است . و اگر به يك مسهل رفع نگردد ، تكرار منضج و مسهل نمايند . و همچنين اگر محتاج به تكرار فصد گردند ، فصد نمايند .
و ترك حيوانى نمايند ؛ خصوصا كه با حمّى باشد و شور باى برنج با شيرهء بادام و طرف شام ، پهتى ماش با « 1 » چلاو تناول نمايند . و اگر حمّى نباشد ، گوشت نازكى را قليه مىتوان پخت و با چلاو تناول نمود .
و در ابتدا ، سورنجان و صندل سرخ با « 2 » گلاب سوده طِلا نمايند و يا سورنجان تنها . و يا بزرقطونا را با سركه بر هم زده ضِماد نمايند . و يا عدس و پوست خشخاش به آب گشنيز سبز تازه و يا آب برگ كاهو و آب گل هميشه بهار . و طِلاى « قرص مبارك » با گلاب بسيار نافع است .
و بعد از تسكين وجع و ورم ، ضماد اكليلُ الملك و تخم خطمى و بزر كتان و آرد جو و يا آرد جو « 3 » با آب گشنيز تازه ؛ تا آن كه بالكلّيه وجع زائل گردد .
و اگر مادّه صفراء باشد
علامت آن : سوزش و التهاب . و شدّت وجع . و قلّت ورم . و ساير علامات غلبهء صفرا .
و بدان كه مادّهء اوجاع مفاصل از صفراى صِرف كم مىباشد ؛ بلكه از خون مخلوط به صفراست . و لهذا در اين ، خون بايد گرفت ليكن از دموى كمتر . و در ابتدا ، يك فصد از جانب موافق كافى است . و ساير تدابير اين مانند دموى است .
هامش
( 1 ) . ب : يا .
( 2 ) . ب : يا .
( 3 ) . الف : ( و يا آرد جو ) حذف شده .