ميل به پُرى آنها و رگهاى بدن . و حمرت و غلظت قاروره . اخراج خون از پاهاى دندان . و بو اسير . و خارش جاهاى فصد و حجامت كه پيش تر فصد و حجامت مىنموده باشد . و شيرينى مزهء دهان . و ديدن چيزهاى سرخ در پيش چشم بى وجود خارجى . و ديدن خوابهاى هولناك و چيزهاى سرخ در آن است .
علاج آن : فصد قيفال يا حجامت ميان دو شانه . و آشاميدن دواها و تناول غذاهايى كه در صُداع حارّ ذكر يافت ، بعد از فصد . و تليين طبع به مطبوخ عنّاب و سپستان ، از هر يك ده دانه و آلو بخارايى ، بيست دانه و تمر هندى ، ده مثقال و پوست هليلهء زرد ، سه مثقال ، جوش داده ، ماليده ، صاف نموده ، شيرخشت و ترنجبين از هر يك ده مثقال در آن حل نموده ، صاف كرده بياشامد . و اگر احتياج باقى باشد ، به فاصلهء يك روز باز همين ملين را ميل نمايد .
و اگر حدوث صداع از غلبهء صفراء باشد
علامت آن : وجود همان علامات صُداع حارّ مذكور ، با زردى چشمها و صورت و تلخى دهان و خشونت زبان و التهاب باطن و بى خوابى و زردى و رقّت بول و تخيل اشياء زرد و شعلهها و در خواب ديدن چيزهاى زرد و بىاشتهاييست .
علاج آن : همان علاج صداع حارّ مذكور است . و ماليدن ليموى بُريده « 1 » بر سر و پيشانى . و در خوردن ترشىها و سكنجبين زياده مبالغه نمايد . و فصد ، اگر احتياج باشد . و تليين طبع . و اين ملين مناسب است :
صنعت : آلو بخارايى ، عنّاب و سپستان ، از هر يك ده دانه ؛ بيخ كاسنى ، شاهتره و تخم كاهو ، از هر يك ده مثقال ؛ تخم گشنيز ، يك مثقال ؛ شيرخشت يا ترنجبين ، از هر يك ده مثقال . و اگر به عوض شيرخشت و ترنجبين ، شربت بنفشه يا نيلوفر داخل نمايد ، بد نيست .
و اگر بعد از آن اين مسهل را بنوشد خوب است : گل بنفشه ، گل نيلوفر ، عِنَبُ الثّعلب ، شاهتره ، تخم خيارَين ، بيخ كاسنى و تخم كاسنى ، از هر يك دو مثقال ؛
هامش
( 1 ) . الف : ليو بريده .