و مىباشد حقنهء مسهله ، متوسّط ميان حاده و لينه ؛ يعنى مركّب از اجزاء هر دو .
و بالجملة ، در هر قسم از اقسام ثلاثه ، رعايت مقدار حاجت و سهولت علّت و صعوبت آن و ضعف شخصى و قوّت آن و اقتضاى مزاج و وقت - چنانچه در قوانين كلّيهء استفراغات و مركّبات ذكر يافت - لازم و واجب است .
و ببايد دانست كه هر گاه تركيب نمايند حقنه
از براى اوجاع مفاصل و عِرقُ النّسا ، لازم است كه زياده نمايند بر اجزاء آن ، ادويهء ملطِّفه ؛ مانند عاقِرقَرحا و زنجبيل و حاشا و حَبُّ الغار و مرماحُوز و ابهَل و بيخ كبر و مسهلاتى كه مخصوص به مفاصلند ؛ مانند سورَنجان و بُوزِيدان و ماهيزَهْره و امثال اينها .
و از براى اخلاط سوداويه ، بايد كه داخل نمايند در مطبوخ ، مسهلات سودا ؛ مانند افتيمُون و اسطُوخُودُوس و بَسفايج و بادرَنجبُويه و امثال اينها .
و از براى كِرم امعا ، ادويهء قاتلهء ديدان ؛ مانند تُربُد و ملح هندى و نطرُون و آب برگ شفتالو و سُلاقَه و بيخ توت و قُشورُ الرُّمّان و قَطران به تنهايى و روغن زيت داخل نمايند .
از براى برودت رحم ، ادويهء عطريهء مخصوصه ببرد رحم و جَساوت آن - از ادويه ، ملطِّفهء ملينه مانند اشنه و نَمّام و سُنبُلُ الطِّيب و اظفارُ الطِّيب و مانند اينها و از ادهان ، و دهن نرجس و حَبُّ الخِروِع و حَبَّةُ الخَضراء و بزر كتان و بادام تلخ و گردكان و زيت و روغن گاو و امثال اينها - داخل نمايند . و همچنين مَيعَهء سائله و مُقل ازرَق .
بدان كه حقنه [ اى ] كه از براى رحم است ، در قُبُل و دُبُر نيز كرده مىشود .
و اگر از براى اورام باردهء گُرده و مثانه تركيب نمايند ، بايد كه از امثال آن ادويه كه از براى برودت رحم مذكور شد با لعابات حارّه ، مانند لعاب حُلبَه و بزر كتان باشد .
در قولنج ريحى ، به ادهان كاسرهء رياح فقط ، مانند روغن سُداب و زنبق و نرگس و سوسن با جندِبيدَستَر و مانند آن .
و در سوءِ مزاج امعاء و ضعف آن كه از برودت باشد ، گاه تركيب مىنمايند به ادويه مبدِّلهء مزاج امعاء و مقوِّيهء آنها ، مانند روغن گل سرخ و روغن بابونه مقدار ده درم تا بيست درم از هر دو .
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 1281
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص١٢٨١