سدر و چغندر نيم كوفته ، سبوس گندم ؛ از هر يك به قدر حاجت بگيرند و در آب ، بسيار نيكو بجوشانند و مغز هندوانه نرم گرده در آن داخل كنند و پاشويه نمايند به طور معمول . و يا آن كه در ظرفى عميق كه پا را تا زانو در آن توان گذاشت ريزند و پا را در آن گذارند و از بالا به اسفل ، دائم مىماليده باشند تا هنگامى كه آن آب ، از فتور ميل به برودت نمايد ؛ پس برآورند پاها را و خشك نمايند .
و شافهء لينّه كه درين نوع حمّيات سريع العمل است : گل بنفشه ، سه درم ؛ گل خطمى ، دو درم ؛ برگ سنا ، پنج درم ؛ مغز فلوس خيارشنبر ، هفت درم ؛ شكر سرخ ، هفت درم « 1 » ؛ نمك سنگ ، يك درم ؛ اجزاء كوفته ، بيخته ، به قدر حاجت ، شافهها سازند و به روغن بادام آلوده به كار برند .
[ ج ] و نيز از آن جمله انواع حمّيات خلطيه عفنيه : حمّى بلغميهء بسيطه است
علامت آن ، آن است كه از آثار هر دو حمّى مذكور خالى باشد . و تشنگى در آن كمتر باشد « 2 » مگر آن كه از بلغم شور باشد . و خاصّهء آن ، آن است كه هر روز آيد و زائل گردد به شرطى كه مادّهء آن ، خارج عروق عفونت يافته باشد . و امّا اگر داخل عروق باشد ، حمّى لازم باشد و در شبانه روزى يك بار اشتداد يابد كه نوبهء اشتداد آن است . و ازمان مدّت و تهبّج وجه و ضعف معده ، شاهد آناند .
علاج آن ، آن است كه هر صبح ، مرضعه را طبيخ « 3 » كاسنى و رازيانه و اصل السوس محكوك مرضوض با گلقند بخورانند . و طفل را نيز قدرى . و از هرچه مرخى و مضعف معده است پرهيز فرمايند و آب سرد كم تر بخورانند و بر تشنگى مصابرت فرمايند .
و طبيخ « 4 » بومادران و يا نقوع آن ، مرضعه و طفل را بعد از مرور دو سه هفته نفع تمام
هامش
( 1 ) . الف : ( درم ) حذف شده .
( 2 ) . ب : بود .
( 3 ) . الف : طبخ .
( 4 ) . الف : طبخ .